mardi, juillet 22, 2003
زويا پيرزاد تاكنون کتاب های (سه مجموعه داستان : "مثل همه عصرها" و "یک روز مانده به عید پاک" و "طعم گس خرمالو" و دو رمان: "چراغها را من خاموش می کنم" و "عادت می کنیم") را در ایران منتشر كرده است. سه مجموعه داستان کوتاه زویا پیرزاد در يك كتاب گرد هم آمده و با عنوان«سه كتاب» توسط نشر مركز در تهران تجديد چاپ شده است. با هم نگاهي به اين مجموعه مي اندازيم و تكه هايي از داستانها را با هم مرور ميكنيم البته بعضي جاها هم ممكن است توقفي و نفسي تازه كنيم.
سه كتاب: مثل همه عصرها، طعم گس خرمالو، يك روز مانده به عيد پاك، زويا پيرزاد، تهران: نشر مركز، 1381، 319 ص، 2650 تومان
1ـ هر روز با خودم ميگويم «امروز داستاني خواهم نوشت.» اما شب، بعد از شستن ظرفهاي شام خميازه ميكشم و ميگويم «فردا، فردا حتما خواهم نوشت» ( قصه خرگوش و گوجه فرنگي از كتاب«مثل همه عصرها»)
مادربزرگ ميگفت آخرين «خفته ي ابدي» قبرستان پشت كليسا، آناهيد دوست زمان بچگي اش بوده كه در دوازده سالگي مننژيت گرفت و تا به پزشك برسانندش، مادربزرگ هيچ وقت مستقيم از مرگ حرف نميزد
تا مدتها مدام از مادرم و مادربزرگ و عمه و هر بزرگتري كه دور و برم بود ميپرسيدم«من هم كه دوازده سالم شد، مننژيت ميگيرم و ميميرم؟»
نه گفتن هاي هيچ كس قانع ام نميكرد.
مادرم به پدرم پرخاش ميكرد:«چرا مادرت مدام جلو بچه از مردن حرف ميزنه؟» پدرم از مادرش دفاع ميكرد و كار به دعوا ميكشيد و من در گوشه اي از خانه، بغض كرده، براي مرگ خودم در دوازده سالگي گريه ميكردم.
تا روزي كه مادربزرگ بغلم كرد، نشاند روي زانويش و گفت «گوش كن ادموند! آناهيد چون دختر بود مننژيت گرفت و از پيش ما رفت. پسرها هيچ وقت مننژيت نميگيرند
پدر و مادرم زل زدند به مادربزرگ و من كه توضيح به نظرم قانع كننده آمده بود، خيالم راحت شد و ديگر هيچ وقت به مرگم در دوازده سالگي فكر نكردم. («هسته هاي آلبالو» يك روز مانده به عيد پاك)
از مغازه كه بيرون آمديم به مادرم گفتم«فكر ميكني صاحب مغازه راست ميگفت توي كارخانه كاغذسازي كاغذ كادوها را برايش روي زمين پهن ميكنند كه رويشان راه برود و انتخاب كند؟»
مادرم خنديد. «چرا بايد دروغ ميگفت؟»
يك دستم توي دست مادرم بود و با دست ديگر لوله كاغذهاي رنگي را گرفته بودم. داشتم فكر ميكردم چه كيفي دارد آدم روي كاغذهايي به اين قشنگي راه برود كه مادرم جيغ زد.
زن رهگذري خم شده بسته ها را برداشت داد دست مادرم و گفت«بيشرفها! انگار خودشون خواهر مادر ندارند!»
مردي دست در جيب، جلو مغازه اي ايستاده بود و لبخند ميزد.
مادرم زد زير گريه. بسته ها را داد به من، با دو دست يقه پاره لباسش را چسبيد و تا خانه گريه كرد. اين لباسش را چقدر دوست داشتم. يقه اش تور بود و از گردن تا كمر دكمه هاي ريز مرواريد شكل داشت. به خانه كه رسيديم، گريه مادرم بيشتر شد. پدرم ماجرا را كه شنيد روزنامه را ورق زد و گفت«تا تو باشي لباس هاي آنچناني نپوشي!» دهان مادرم اول باز ماند، بعد لب هايش به هم چسبيد و شد يك خط باريك. به اتاقم رفتم و كاغذهاي رنگي را پهن كردم روي زمين. آن قدر رويشان راه رفتم تا پاره شدند.
زويا پيرزاد در سكوتي فروتنانه و با هشياري بسيار مينويسد. زويا پيرزاد يكي از بهترين نويسندگان معاصر ايراني است. زويا پيرزاد درد زن بودن در يك جامعه بسته شرقي را در داستانهايش به خوبي تصوير كرده است.
چراغ ها را من خاموش ميكنم، زويا پيرزاد، نشر مركز، چاپ اول: اسفند 1380، 293 ص«چراغ ها را من خاموش ميكنم»، «مادام بوواري» اثر گوستاو فلوبر نيست ولي ملال زندگي زن شوهرداري مانند اما بوواري را با خود دارد. «چراغ ها را من خاموش ميكنم»، «خانم دالووي» اثر ويرجينيا وولف نيست اما كلاريس همانند «كلاريسا دالووي» زن شوهرداريست كه در سكوت به نظاره عبور ملال آور زمان و روزمره گي زندگي و تاريخ پيش روي خود نشسته است. «چراغ ها را من خاموش ميكنم»، «سووشون» اثر سيمين دانشور نيست اما كلاريس هم مانند زري در ميان كشمكش هاي خانوادگي و تاريخ زمانه، با مادرانگي خويش براي دوقلوهايش قصه ميگويد و تلاش ميكند تا كشتي خانواده كوچك خود را از ورطه طوفان مشكلات و سوانح سالم به ساحل آرامش و صلح برساند. «چراغ ها را من خاموش ميكنم»، لوباي «بيگانه اي در من» اثر شكوه ميرزادگي نيست ولي مقطعي از تاريخ معاصر ايران را از چشمان زني بي طرف منعكس ميكند.
«چراغ ها را من خاموش ميكنم» اثر زويا پيرزاد داستان زني خانه دار، همسر يك مهندس شركت نفت در آبادان است. كلاريس با پسر نوجوان و دو دختر دوقلويش در آبادان دهه سي / چهل است. دوره رونق نفت و هجوم خارجي ها و حمله ملخها به آبادان و از سوي ديگر حركت جنبش هاي آزادي خواهانه و لائيك و تلاش هايي از جانب نهضت زنان در ايران.
تالار غذاخوري شلوغ نبود. پشت ميز نشسته بوديم و صورت غذا را ميخوانديم كه صداي زيري گفت:«شب بخير.» پاپيون خانم نورالهي آبي كمرنگ بود با گلهاي ريز قهوه اي.
آرتوش بلند شد صندلي تعارف كرد و خانم نورالهي گفت«مزاحم نيستم؟ ديدم آمديد، گفتم سلامي عرض كنم. داشتم با آقاي سعادت ترتيب سخنراني جمعه آينده را ميدادم.» دست كشيد روي سر دوقلوها و به آرمن لبخند زد. آرتوش گمانم از سر ادب موضوع سخنراني را پرسيد. خانم نورالهي گفت«تاريخچه حقوق زن.» و به من نگاه كرد. «حتما فرصت نداريد، وگرنه خوشحال ميشدم تشريف مي آورديد.» باز دست كشيد به سر دوقلوها و خداحافظي كرد و رفت.
غذا كه سفارش داديم آرمينه گفت«ماما، حقوق زن يعني چه؟» آرسينه تكرار كرد «حقوق زن يعني چي؟» صورت غذا را برگرداندم به پيشخدمت و گفتم«بزرگ شديد ميفهميد.»
در كتاب صلح جويانه «چراغ ها را من خاموش ميكنم»، برخلاف «مادام بوواري» و يا «خانم دالووي» سخني از خودكشي در ميان نيست. در كتاب «چراغ ها را من خاموش ميكنم»، برخلاف «سووشون» و يا «بيگانه اي در من» هيچ شهادت و هيچ قتل و يا هیچ مرگي رخ نخواهد داد. در كتاب «چراغها را من خاموش ميكنم» زندگي عليرغم همه فراز و نشيب ها هم چنان با كندي و ملال جريان دارد.
«چراغ ها را من خاموش ميكنم» يكي از موفق ترين و محبوب ترين كتابهاي سال گذشته بود. خواندن كتاب خوشآيند «چراغ ها را من خاموش ميكنم» را به همه آنهايي كه بزرگ شدند و به معناي حقوق زن در كشوري مانند ايران پي بردند و همچنين به آنهايي كه بزرگ شده اند و هنوز هم به «حقوق زن» پي نبرده اند توصیه می کنم. زويا پيرزاد درد زن بودن در يك جامعه بسته شرقي را در داستانهايش به خوبي تصوير كرده است
Libellés : Littérature, Roman, Women, Zoya Pirzad






















