چشمان بیدار- مهستی شاهرخی: avril 2017

 
 

چشمان بیدار - مهستی شاهرخی


All rights reserved - Contact: mahasti_shahrokhi(at)hotmail(dot)com

 
 

jeudi, avril 20, 2017

درباره اُتیسم بیشتر بدانیم: صدای کارلی

کارلى فلیشمن در تورنتو متولد شد و در دو سالگى پدر و مادرش متوجه شدند که مراحل رشدى او با خواهر دوقلویش متفاوت است.

طبق ارزیابى پزشکان کارلى در دو سالگى چندین تشخیص پزشکى گرفت: اتیسم، اختلالات نافذ رشدى و ناتوانى ذهنى.

کارلى شرایط سخت و پیچیده اى داشت و ساعت هاى طولانى به تراپى مى گذشت، اما هیچ پیشرفتى حاصل نمی شد. در یازده سالگى کارلى موفق شد در حضور درمانگرش روى کامپیوتر کلمه “درد” و “کمک” را تایپ کند و تقاضاى کمک کند و این ماجرا آغازى شد تا در چهارده سالگی کتاب پرفروشش را روانه بازار کند. “صداى کارلى”.

این کتاب ما را با دنیاى درونى یک کودک اُتیستیک که قادر به ارتباط نیست آشنا میکند. کارلى در بخش هایی از کتاب چنین گفته است:

نام من کارلی فلیشمن است و از زمانى که به خاطر مى آورم اُتیسم داشته ام.

من با دهانم قادر به صحبت کردن نیستم، اما بالاخره برای برقراری ارتباط راه دیگرى پیدا کردم؛ با هجی کردن کلمات روی کیبورد.
من همیشه فکر می کردم که تنها بچه اُتیسیکى هستم که با تایپ کردن ارتباط برقرار کرده، اما سال گذشته با گروهی از بچه هاى اُتستیک آشنا شدم که از همین راه ارتباط برقرار مى کنند و حتى بعضى از من هم در تایپ سریع تر هستند.

وقتى داستان زندگى من در شبکه هاى تلویزیونى کانادا پخش شد، من ایمیل هاى بسیارى از پدر و مادرها و آدمها در نقاط مختلف دنیا دریافت کردم که سئوالات زیادى در مورد اُتیسم داشتند.

من فکر می کنم مردم بسیاری از اطلاعات خود را از به اصطلاح کارشناسان مى گیرند، اما کارشناسان توضیح دقیقى درمورد خیلى از پرسش ها ندارند. شما چطور می توانید چیزی را توضیح دهید وقتى که در آن شرایط زندگی نمى کنید و تصورى از بودن در آن وضعیت را ندارید؟ اگر یک اسب بیمار است، شما از یک ماهی در مورد بیماریش سئوال نمى کنید؛ بلکه مستقیم مى روید و دهان اسب را نگاه می کنید.

من اُتیستیک هستم ولی اُتیسم همه من نیست، پیش از اینکه در مورد من قضاوت کنید، وقت بگذارید و من واقعی را بشناسید. من بانمک، بامزه و عاشق تفریحم.

شما نمی دانید که “من” بودن چه احساسی دارد. وقتى نمی توانید آرام بنشینید چرا که انگار پاهایتان آتش گرفته و یا هزاران مورچه از بازوانتان بالا می روند. آتیستیک بودن بسیار دشوار است و هیچکس مرا درک نمی کند. مردم به من نگاه می کنند و گمان می کنند چون نمی توانم حرف بزنم، کودن هستم.

من چرا سرم را به زمین مى کوبم؟ برای اینکه اگر اینکار را نکنم حس می کنم بدنم منفجر خواهد شد، انگار که یک شیشۀ نوشابه را تکان بدهید. اگر می توانستم، حتما جلوی خودم را می گرفتم، ولی این وضعیت کلیدی ندارد که آنرا بتوانید خاموش و روشن کنید و این روش جواب نمى دهد. من تفاوت بین درست و غلط را می دانم ولی مثل این است که هر لحظه با مغز خود درجنگم.

من می خواهم مردم بدانند که کسی به من نمی گوید که چه بگویم و چه نگویم و عروسک هیچ عروسک گردانی نیستم. مغز ما با دیگران متفاوت است و صداها و مکالمات مختلف را همزمان دریافت میکند. هنگامیکه به صورت کسی نگاه می کنم، از صورت او هزار عکس میگیرم. به همین دلیل است که نگاه کردن به صورت مردم برای ما مشکل است. من یاد گرفته ام که چگونه قسمتی از این بهم ریختگی را براى خودم فیلتر کنم.

برای ما راهی وجود دارد که تمام ورودی های حواس ششگانه خود را که در یک آن ما را تحت فشار میگذارد، از بین ببریم. ما با ایجاد عکس العمل عوامل آزار دهندۀ بیرونی را مسدود میکنیم.

اما پدر عزیزم، من عاشق این هستم که برای من کتاب میخوانی. و عاشق این هستم که به من باور داری. من میدانم که بچۀ راحتی نیستم ولی تو همیشه دست مرا میگیری و مرا بلند میکنی. دوستت دارم.

کارلی و پدرش در برنامه معرفی کتابش
فکر میکنم تنها چیزی که میتوانم به افراد اُتیستیک بگویم این است که تسلیم نشوید. صدای درونى شما راه خود را پیدا خواهد کرد. من موفق شدم.

از شما می خواهم که چشمان خود را ببندید و دختری را تک و تنها در میان جنگل مجسم کنید. تنها چیزی که میتواند بشنود، صدای حیوانات جنگل است، اما نمیداند که این صدا ها فقط سر و صداهای در هم و برهم نیست، بلکه این حیوانات دارند با همدیگر حرف میزنند. مردم فکر میکنند که غرش شیر برای ترساندن آنهاست ولی بگذارید با تجربۀ خود به شما بگویم که این غرش فقط یک غرش ساده نیست بلکه هر غرش میتواند بسته به لحن آن مفاهیم مختلفی داشته باشد. من فکر میکنم که بشر نسبت به چیزهایی که سالیان دراز در اطرافش بوده کاملا بی اعتنا است. من فکر میکنم آدمیزاد بسیار نادان است. ما مثل حیوانات، بسیار از شما باهوشتریم، چرا که آنچه که در اطراف ماست را درک میکنیم. و البته این داستانی است مفصل شاید برای روزی دیگر.
برگرفته از شهروند کانادا

Libellés : ,


یِوگنی یفتوشنکو، شاعر برجسته روس درگذشت

یوگنی یفتوشنکو، از شاعران نامدار اتحاد شوروی سابق، در سن ۸۴ سالگی در ایالات متحده آمریکا دیده از جهان فرو بست.
یوگنی یفتوشنکو (۲۰۱۷ - ۱۹۳۲)
یوگنی یفتوشنکو (۲۰۱۷ – ۱۹۳۲)
تلویزیون دولتی روسیه اعلام کرد که یِوگنی یفتوشنکو شنبه یکم آوریل / ۱۲ فروردین در بیمارستانی در شهر تالسا، واقع در ایالت اُکلاهمای آمریکا بر اثر سکته قلبی درگذشت.
یفتوشنکو با این‌که از آرمان سوسیالیسم دفاع می‌کرد و هرگز با نظام شوروی مخالفت آشکار نکرد اما از اختناق، فساد و بوروکراسی در این نظام، انتقاد می‌کرد. اداره سانسور اتحاد شوروی نیز به همین دلیل از انتشار برخی از آثار او جلوگیری کرد.
او در سال ۱۹۳۲ در شهر زیما واقع در منطقه سیبری روسیه به‌دنیا آمد و از ۱۶ سالگی سرودن شعر را آغاز کرد.
یفتوشنکو را نماینده نسل بعد از اختناق دوران استالین در دهه ۶۰ میلادی می‌دانند. یکی از اشعار معروف او در سال ۱۹۶۳ «میراث استالین» را مورد انتقاد قرار داد. در شعر «بابی یار»، یفتوشنکو کشتار جمعی یهودیان کی‌یف در سال ۱۹۴۱ توسط آلمان نازی را به‌یاد ‌آورد. او در این شعر نسبت به احساسات یهودی‌ستیزی در اتحاد شوروی هشدار داد.
یِوگنی یفتوشنکو افزون بر چندین جایزه ادبی که در کشورش به‌دست آورد در سال ۱۹۹۹ به‌عنوان نخستین شاعر خارجی جایزه والت ویتمن آمریکا را نیز دریافت کرد. او بارها در دانشگاه‌های آمریکا شعرخوانی کرد. در سال ۲۰۰۸ در ایتالیا جایزه آنونزیو را به‌دست آورد و در سال ۲۰۰۹ جایزه دولتی فدراسیون روسیه به او اهدا شد.
یفتوشنکو همچنین در عرصه کارگردانی و فیلمنامه‌نویسی نیز فعالیت می‌کرد و از سال ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۱ نماینده پارلمان بود.
دیمیتری شوستاکوویچ، آهنگساز برجسته اتحاد شوروی سابق، در قطعات و سمفونی‌های خود برخی از اشعار یفتوشنکو را به کار برده است.
آثار او در ۷۲ زبان ترجمه شده است. مترجمان ایرانی، از جمله نسترن زندی برخی از اشعار یفتوشنکو را به زبان فارسی برگردانده‌اند.
یکی از جملات معروف یِوگنی یفتوشنکو چنین است: «هنگامی که سکوت جایگزین حقیقت شود، آن سکوت یک دروغ است.»
یفتوشنکو را نخستین شاعری می‌شناسند که پس از دوره رئالیسم سوسیالیستی شعر روسی را از چارچوب‌های مشخص سیاسی آزاد کرد و به آن جنبه‌های زیبایی‌شناسانه بخشید.
از آثار او می‌توان به «نقطه اتصال زیما»، «زندگی‌نامه پیشرس»، «زورق نامه‌بر»، «زیر پوست مجسمه آزادی» و «برف سوم» اشاره کرد.
در زیر شعر «برف‌های سپید می‌بارند» از یفتوشنکو را به ترجمه نسترن زندی می‌خوانید:
برف‌های سپید می‌بارند
انگار سر می‌خورند روی رشته‌های باریک
زیستن و زیستن تا همیشه در جهان
ممکن نیست.
ارواح کسانی
در دور دست محو می‌شوند
انگار برف‌های سپید
به آسمان می‌روند از زمین
برف‌های سپید می‌آیند
و من نیز می‌روم
در من افسوس مرگ نیست
و در انتظار جاودانگی نیستم
معجزه را باور ندارم.
برف نیستم،‌ستاره نیستم
و بار دیگر نخواهد بود
هرگز، هرگز.
من فکر می‌کنم گنهکارم
اما مگر که بوده‌ام؟
و در شتاب زندگی
بیش از زندگی چه چیزی را دوست داشته‌ام؟
روسیه را دوست داشته‌ام
با تمام وجودم
رودهایش را هنگام طغیان
و هنگام آرمید‌ن زیر یخ‌ها
روح خانه‌های چوبی روستایی
روح کاجستان‌ها
استینکو و پوشکینش را
پیرمردهایش را
زندگی اگر شیرین نباشد
افسوس نمی‌خورم
من برای روسیه زندگی می‌کنم
بگذار عمرم به آشفتگی بگذرد.
و با امید جان می‌دهم
(لبریز از هیجان‌های پنهان)
حتی اگر نقش کوچکی کشیده‌ام
به روسیه کمک کرده‌ام.
بگذار فراموشم کند به آسانی
اما جاودانه بماند
تا ابد، تا ابد
برف‌های سپید می‌بارند
مثل همیشه
مثل زمان پوشکین، استینکو
و مثل روزهای پس از من.
برف‌های سنگین می‌بارند
بر نقش گام‌ها
بر رنج‌های روشن
هم رنج‌های دیگران، هم رنج‌های من…
جاودانگی ممکن نیست،
ولی امید من این است:
تا روسیه برجاست
من ادامه خواهم داشت.
برگرفته از رادیو زمانه

Libellés : , , ,


گونتر گراس از زبان گونتر گراس، امین فرج‌پور



شهروند- ٢‌سال پیش در چنین روزهایی بود که گونتر ویلهلم گراس یا به قول خودمانی‌اش گونتر گراس در ٨٨سالگی درگذشت. نویسنده پرآوازه‌ای که درباره‌اش گفته شده که بازتاب صدای نسلی از آلمان‌ها بود که در زمان سلطه نازیسم بزرگ شده بودند. او خود را روایتگر تاریخ از نگاه پایین‌دستی‌ها می‌دانست و با رویکردی معترضانه و هشداردهنده همواره در تمام رویدادهای مهم سیاسی و ادبی آلمان حضور موثر داشت. گونتر گراس که جزو معدود نویسندگانی بود که موفقیت تجاری و استقبال منتقدان از آثارش را توأمان با خود داشت و نیز در زمان جنگ دوم جهانی در ارتش هیتلری به‌عنوان کمک خلبان هواپیماهای جنگی جنگیده بود، در ‌سال۱۹۹۹ به‌عنوان برنده جایزه نوبل ادبیات بر افتخارات و اعتبارش افزود و آکادمی نوبل سوئد هنگام اعلام نام او، داستان‌هایش را تصویرگر چهره فراموش‌شده تاریخ خواند؛ توصیفی که قبل و بعد از نوبل بر زبان بسیاری از منتقدان ادبی جاری شده بود...
گونتر گراس در ۱۶ اکتبر‌ سال ۱۹۲۷ در گدانسک لهستان، از پدری آلمانی و پروتستان به نام ویلهلم و مادری کاتولیک که اصالتا لهستانی بود به نام هلنه، زاده شد. گراس تحت‌تأثیر تربیت کاتولیکی مادر، به خدمت در کلیسا مشغول شد و با نوجوانان خادم در اجرای مراسم نمازگزاری شرکت می‌کرد. او در ١٥سالگی برای گریز از محیط تنگ و فقیرانه خانوادگی، خدمت در ارتش هیتلری را با رغبت پذیرفت و به جنگ فرستاده شد. وی پس از مجروح‌شدن در مارین‌باد دستگیر و به اسارت نیروهای آمریکایی درآمد و تا‌ سال ۱۹۴۶ در بازداشتگاه بود. گراس که در بازجویی‌های مقدماتی افسران آمریکایی، به عضویت خود در شاخه مسلح حزب نازی موسوم به اس‌اس اعتراف کرده بود، این قضیه را پنهان نگه داشت و تا‌ سال ۲۰۰۶ افکار عمومی را از آن آگاه نکرد.
کارهای گونتر گراس جنبه‌های قوی سیاسی دارد و خود او نیز فعال سیاسی و در گذشته عضو حزب سوسیال دموکرات آلمان بوده ‌است. از آثار ترجمه‌شده این نویسنده بزرگ در ایران می‌توان به طبل حلبی، موش و گربه، سال‌های سگ، پابرهنه‌ها تمرین انقلاب می‌کنند، مجموعه اشعار، از دفتر خاطرات یک حلزون، سفره ماهی، ماده‌موش/ دنباله طبل حلبی، قرن من، بر گام خرچنگ، آخرین رقص، داستان‌های‌ هانس کریستیان آندرسن از دیدگاه گونتر گراس، پوست کندن پیاز و شهر فرنگ اشاره کرد. گونتر گراس ٢‌سال پیش در چنین روزهایی در ٨٨ سالگی بر اثر عفونت در بیمارستان شهر لوبک در شمال آلمان درگذشت. مطلبی که در پی می‌آید، از سری گفت‌وگوهای ادبی پاریس ریویو نگاهی کلی دارد به زندگی و دیدگاه‌های این نویسنده متعهد که هم به دنیای پیرامونش متعهد بود و هم به دنیای ادبیات...

درباره نوشتن
واقعیاتی که نمی‌شود تغییرشان داد...


چگونه بین کارهای داستانی و غیرداستانی‌تان تمایز قایل می‌شوید؟

گذاشتن آثار داستانی مقابل غیرداستانی بی‌معنی است؛ شاید برای کتابفروشان و کسانی که می‌خواهند کتاب‌ها را طبقه‌بندی کنند، خوب باشد، اما به هیچ‌وجه دوست ندارم آثار من این‌گونه تقسیم‌بندی شوند. همیشه کمیته‌ای متشکل از کتابفروشان را تصور کرده‌ام که در جایی نشسته و تصمیم می‌گیرند چه کتابی را داستانی و چه کتابی را غیرداستانی بنامند.

خب. تکنیکی و روش نوشتنی که در سخنرانی‌ها و مقالات‌تان درباره‌اش حرف می‌زنید، آیا فکر نمی‌کنید با تکنیکی که در زمان ساختن یک دنیا و نوشتن یک رمان به کار می‌برید، متفاوت است؟

بله؛ طبیعی‌ است، برای این‌که در نوشتن نویسنده با واقعیاتی مواجه است که نمی‌تواند تغییرشان دهد. من خیلی کم در زندگی خاطره نوشته‌ام، اما زمانی که داشتم برای نوشتن خاطرات حلزون آماده می‌شدم، خاطراتم را می‌نوشتم. خاطرات علاوه بر این کتاب در نوشتن کتابی که در کلکته نوشتم نیز به کمکم آمدند...

چطور بین فعالیت سیاسی‌ و دغدغه‌های هنری‌تان انطباق ایجاد می‌کنید؟

نویسندگان نمی‌توانند تنها با اتکا به اندیشه‌ها و نظام معرفتی درونی خود بنویسند. لااقل در دوران مدرن ما یاد گرفتیم که از زندگی روزمره خودمان نیز تاثیر بگیریم. برای من نویسندگی، طراحی و فعالیت اجتماعی، مقولات جدا از هم هستند، اما طبیعتا با رویدادهای جامعه درگیر می‌شوند و خروجی‌شان آمیخته به رخدادهای سیاسی و اجتماعی خواهد بود. این امری طبیعی ا‌ست. هدف نویسنده اصلا می‌تواند واکاوی رخدادهای سیاسی باشد. نویسنده باید چیزهایی را بنویسد که مورخان از نگارش آن غافل بودند و در کتاب‌های تاریخ نوشته نشده.
شما در ژانرهای متفاوت و گوناگونی کار کرده‌اید. تاریخی، حماسه، طنز...
و طراحی، شعر، نثر، دیالوگ، سخنرانی، نامه! مهم‌ترین چیز برای من در این زمینه این است که از نظر زبانی در هرگونه‌ای که کار می‌کنم، کار مناسب ارایه دهم...

می‌توانی بگویی در میان شعر، داستان یا طراحی کدام‌یک به نظرت مهم‌ترین است؟

می‌توانم به این سوال جواب دهم، اما فقط به‌عنوان نظر شخصی. برای من شعر مهم‌ترین چیز دنیاست. نقطه تولد یک رمان در بیشتر موارد از یک قطعه شعر است. بگذار این‌گونه بگویم که نمی‌گویم اهمیت شعر از رمان بیشتر است، اما من خودم بی‌شعر نمی‌توانم کار یا زندگی کنم.

یعنی هویتمندترین فرم هنری است؟

نه‌نه‌نه. شعر، نثر، طراحی... همه اینها دوش‌به‌دوش هم در یک شکل دموکراتیک ایستاده‌اند...
یک جایی گفته‌ای نوشتن فرآیندی دردناک است...
شاید آن‌طور که مدنظرتان از دردناک است نباشد. یک‌جورهایی مثل مجسمه‌سازی. در مجسمه‌سازی باید گوشه‌گوشه کار را درست از کار درآوری. اگر چیزی را در گوشه‌ای تغییر می‌دهی، باید جای دیگری را نیز عوض کنی تا آن توازن حفظ شود. نوشتن نیز این‌گونه است. من می‌توانم بی‌وقفه مدت زمانی طولانی کار کنم و بنویسم. اما کتمان نمی‌کنم که چیزی دشوار و فضایی سنگین بر این کار حاکم است. وقتی کاری می‌کنی که حس می‌کنی خوب شده و دارد جواب می‌دهد، لذت‌بخش است. اما این لذت فقط ٣ثانیه تداوم دارد و بعد دوباره چالش‌های بعدی است که پیش می‌آیند...

علایق و سلایق گونتر گراس
نویسندگانی که به من آموخته‌اند...


شماری از کتاب‌هایت چون موش ماده، خاطرات حلزون، سال‌های سگی و... روی یک حیوان تاکید دارند. آیا دلیل خاصی برای این کار داری؟

شاید حس کرده‌ام که به قدر کافی درباره انسان حرف زده‌ایم. دنیا پر از انسان است، اما در عین حال حیوانات، پرندگان، ماهی‌ها و حشرات نیز در این دنیا زندگی می‌کنند. آنها پیش از ما بودند و فکر می‌کنم بعد از ما هم خواهند بود. ما و جانوران یک تفاوت اساسی با هم داریم. الان در موزه‌ها استخوان‌های دایناسورها را که میلیون‌ها‌ سال پیش مرده‌اند، می‌بینیم. فرق ما و آنها در همین جاست. آنها مرگ‌شان تمیز بوده. مرده‌اند. همین. نه زهر و سمی در کار بوده و نه بمب و موشکی، اما انسان چنین نیست.

آیا تاکنون چیزی از منتقدان یاد گرفته‌ای؟

اگر حتی فرض کنیم که من دانش‌آموز خوبی هستم، اما منتقدان هرگز معلم خوبی نبوده‌اند. البته یک دوره‌ای بوده که من از منتقدان آموختم و چقدر دلم برای آن دوره تنگ می‌شود. این اتفاق دوره‌ای رخ داد که گروه ٤٧ را پایه گذاشته بودیم. ما آن‌جا دست‌نوشته‌های‌مان را برای هم می‌خواندیم و با هم بحث می‌کردیم. آن‌جا یاد گرفتم که درباره متن حرف بزنم و به جای این‌که با گفتن جمله من دلم می‌خواست اینجوری بنویسم، دلایلی برای اثبات عقایدم ارایه دهم. اما در کل با منتقدان به این دلیل مشکل دارم که آنها دوست دارند نویسنده چیزی را که آنها انتظار یا دوست دارند، بنویسد که این مخل آزادی و خلاقیت است.
درباره گروه ٤٧ می‌گفتی...
این گروه نه فقط برای من که برای کل ادبیات آلمان بعد از جنگ اهمیت حیاتی داشت. بعد از جنگ ما همه در حلقه‌های ادبی یک‌جور گیج‌ومنگ بودیم، چراکه نسل ما که در زمان جنگ رشد کرده بود، به دلیل جنگ یا تحصیل نکرده بود یا این‌که بد خوانده بود. زبان فاخر آلمانی داشت از بین می‌رفت. نویسندگان بزرگ مهاجرت کرده بودند و کسی انتظاری از ادبیات آلمان نداشت. جلسات سالیانه گروه ٤٧ به ما این انگیزه را داد که تلاش کنیم ادبیات آلمان را دوباره وارد بحث‌ها کنیم. بیشتر نویسندگان نسل ما در این گروه بودند؛ با این‌که حالا خیلی‌ها این را قبول ندارند.
درباره نقدهای چاپ‌شده در نشریات و کتاب‌ها چه؟ آیا از اینها چیزی یاد گرفته‌ای؟
نه. البته از نویسندگان دیگر خیلی آموخته‌ام. مثلا از آلفرد دابلین که برای من حتی مهم‌تر از توماس مان است.

از نویسندگان آمریکایی چه کسانی را دوست داری؟

ملویل همیشه نویسنده محبوبم بوده و البته از خواندن آثار ویلیام فاکنر، توماس ولف و جان داس پاسو خیلی لذت برده‌ام.

نظرت درباره نسخه سینمایی طبل حلبی چیست؟

فولکر شلندورف فیلم خوبی ساخته؛ باوجود این‌که سناریو با روند کتاب تفاوت‌های زیادی دارد. شاید هم این تغییر ضروری بوده، چراکه اگر با ترتیب داستان پیش می‌رفتیم، فیلم بسیار پیچیده‌ای می‌شد. شلندورف اما کار را ساده کرده و خط اصلی داستان را روایت کرده است. بازی بازیگر جوان فیلم هم عالی است.

آیا در گذر سال‌های فعالیت علایقت دچار تغییر شده؟ آیا از عمد سبکت را تغییر داده‌ای؟

سه کتاب مهم اول من طبل حلبی، سال‌های سگی و موش و گربه دهه ٦٠ را روایت می‌کنند. در هر سه این کتاب‌ها تجربه آلمان در جنگ دوم نقطه تمرکز اصلی است که در کنار هم می‌توانند یک تریلوژی در این باب به شمار آیند. در آن دوره من بسیار درگیر تفکر نازیسم بودم و این کارها یک‌جور آسیب‌شناسی جوامع درگیر نازیسم می‌تواند باشد. بعد وقتی به خاطرات حلزون می‌رسیم، باوجود این‌که آن هم درباره جنگ است، اما نثر و سبک روایت من در این رمان متفاوت است. در مورد بقیه هم بگذار منتقدان حرف بزنند. اینها را گفتم که به شما نشان دهم درباره تغییرات آگاه بوده‌ام.

درباره گونتر گراس به‌عنوان نویسنده
دروغگوی بزرگی بودم


چگونه نویسنده شدی؟

فکر می‌کنم در پاسخ این سوال بهتر است به شرایط اجتماعی زمان کودکی و نوجوانی خودم اشاره کنم. ما یک خانواده متوسط بودیم؛ متوسط رو به پایین که در یک آپارتمان کوچک ٢خوابه زندگی می‌کردیم و من برای خودم اتاق شخصی نداشتم. به این دلیل من و خواهرم مجبور بودیم در یک اتاق مشترک روزهای‌مان را بگذرانیم. در اتاق نشیمن، بین ٢ پنجره اتاق گوشه‌ای بود که من کتاب‌هایم و نقاشی‌های آبرنگم را گذاشته بودم. ناچار بودیم از هر امکان برای انجام دادن کارهای‌مان استفاده کنیم و همین مسأله باعث شد تا من یاد بگیرم چطور در گوشه اتاق بخزم و در میان سروصدای دیگران کتاب بخوانم. آن روزها چیزهایی را که نیاز داشتم در رویابافی‌هایم به دست می‌آوردم. اما هنوز هم این ترس را دارم که نکند آن روزهای نوجوانی و جوانی بازگردند و ناچار باشم تمام کارهایم را در گوشه‌ای از یک اتاق کوچک انجام دهم...

چه چیزی باعث می‌شد در چنان شرایطی به جای بازی و ورزش و مسائلی از این دست، خواندن و نوشتن را دنبال کنی؟

در کودکی من یک دروغگوی قهار بودم. خصوصا وقتی مادرم مرا تشویق به این کار می‌کرد. مادرم خیلی دروغ‌های مرا دوست داشت. من هم برای خوشامد او هر کاری می‌کردم. یادم هست وقتی ١٠سالم بود مادرم از من خواست درباره سفرمان به ناپل دروغ‌هایی سر کرده و برایش تعریف کنم. من هم خیلی سریع نشستم و دروغ‌هایم را نوشتم و این مسیر را تا به امروز ادامه داده‌ام. من نخستین رمانم را وقتی نوشتم که فقط ۱۲‌سال داشتم. داستانی که بعضی اتفاقات و آدم‌هایش را در برخی از آثارم چون طبل حلبی آورده‌ام. در این داستان اشتباه بزرگی نیز کرده بودم:   تمام شخصیت‌هایی که در این داستان داشتم، در پایان همان بخش نخست می‌مردند و من نمی‌توانستم داستان را بدون حضورشان ادامه دهم. این گونه شد که درس بزرگی یاد گرفتم؛ که برای ادامه دادن داستان احتیاج به شخصیت دارم و باید به دقت مراقب کاراکترهایم باشم. این نخستین درسی بود که در نویسندگی آموختم.

چه دروغ‌هایی بیشتر برایت لذت‌بخش بود؟

دروغ‌های بی‌خطر و بی‌زحمت؛ که با دروغ‌هایی که یکی را نجات داده و دیگری را دچار دردسر می‌کنند، فرق دارند. دوست نداشتم به کسی آسیبی بزنم. کار و دغدغه من آزار دیگران نبود. اما راستش را بخواهید واقعیت بیشتر مواقع خیلی خسته‌کننده می‌شود و دروغ می‌تواند کاری کند تا بتوانید آن را تحمل کنید. هیچ مشکلی هم پیش نمی‌آید. آن موقع فهمیدم که هیچ‌کدام از دروغ‌های من تاثیری روی واقعیت بیرونی نمی‌گذارند. هیچ دروغی. اگر سال‌ها پیش بخشی از پیش‌بینی‌هایم درباره آینده آلمان را می‌نوشتم ممکن بود خیلی‌ها بگویند چه آدم دروغگویی، اما تغییری در رخدادها نمی‌داد...

بعد از شکست نخستین کتابت چه کردی؟

نخستین کتاب من یک کتاب شعر و طراحی بود. درواقع کتاب شعری که طرح‌هایش را هم خودم کشیده بودم. بعد از این‌که به جایی نرسیدم، در ٢٥سالگی توانستم یک ماشین‌تحریر تهیه کنم و با همان ماشین‌تحریر به شیوه تایپ ٢ انگشتی طرح اولیه طبل حلبی را نوشتم. الان با این‌که بسیاری از همکارانم با کامپیوتر می‌نویسند، اما من همچنان دوست دارم دستنویس اول را با دست بنویسم. باید بگویم که پیش از انتشار هر کتابی، آن را حداقل ٣‌بار بازنویسی می‌کنم. بار اول با دست، به همراه طراحی‌ها و... و ٢ بار دیگر با ماشین‌تحریر. من هیچ کتابی را بی این‌که این ٣ مرحله را گذرانده باشند، تمام نکرده‌ام.
آیا هر ورسیون از این بازنویسی‌ها از اول تا پایان را شامل است یا این‌که برخی فصول را بازنویسی می‌کنید؟
نسخه اول را خیلی سریع می‌نویسم؛ اگر مشکل یا سوراخی هم داشته باشد، خب، دارد دیگر! نسخه دوم عموما روند طولانی‌تری دارد و آن را خیلی جزیی و کامل، پس از خواندن دقیق و کامل نسخه اول می‌نویسم. سعی می‌کنم در این مرحله اشکالات و ضعف‌های ورسیون اول برطرف شود. برای نسخه سوم تلاش می‌کنم عصاره داستان را که در نسخه اول آمده با اصول فنی که در نسخه دوم لحاظ شده تلفیق کرده و کار را تمام کنم که کار بسیار مشکلی ‌ست.

برنامه روزانه‌ات وقتی کار می‌کنی، چیست؟

وقتی دارم روی نسخه اول کار می‌کنم، بین ٥ تا ٧ صفحه در روز می‌نویسم. در ورسیون سوم نیز
٣ صفحه در روز. من خیلی کند کار می‌کنم...

صبح‌ها کار می‌کنی یا شب‌ها؟

هیچ‌وقت شب نمی‌نویسم. نوشتن در شب را دوست ندارم؛ شاید چون زیادی راحت به‌نظر می‌آید. وقتی هم صبح فردایش می‌خوانمش می‌بینم که خوب ننوشته‌ام. من باید در نور روز کارکنم. بین ساعت ٩ و ١٠ شروع می‌کنم به یک صبحانه مفصل؛ همراه با مطالعه و موسیقی و بعد شروع به کار می‌کنم، سپس توقف کار را داریم برای صرف یک قهوه، تا بعدازظهر. دوباره بعد از این می‌نویسم، تا ساعت ٧ شب...
چگونه متوجه می‌شوید کارتان روی یک کتاب تمام شده است و باید آن را به ناشر بدهید؟
نوشتن یک کتاب طولانی روندی زمانبر است. تقریبا ٤ تا ٥‌سال طول می‌کشد تا تمام نسخه‌ها را انجام دهم. از این‌رو زمانی که به‌شدت احساس خستگی و فرسودگی کردم، حس می‌کنم کار تمام شده است.
برشت اما بازنویسی کتاب را تمام‌شده نمی‌دانست و حتی بعد از چاپ نیز بارها آثارش را ویرایش می‌کرد...
نه! فکر نمی‌کنم بتوانم این جوری کار کنم. من فقط طبل حلبی و خاطرات حلزون را درباره یک دوره زمانی خاص از زندگی‌ام نوشته‌ام. بقیه کتاب‌ها را به این‌خاطر که در زمان نوشتن‌شان فکری، ایده‌ای یا نظری داشتم نوشته‌ام و نمی‌شود که همه زمان در آن حال و هوا بمانم. حتی درباره آن ٢ کتابی هم که گفتم، اطمینان دارم اگر همین امروز بخواهم دوباره طبل حلبی یا سال‌های سگی و خاطرات حلزون را بنویسم، خرابش می‌کنم.

تحلیل‌های سیاسی- اجتماعی گونتر گراس
انسان بودن یا روشنفکر بودن؟


ما فرزندان روشنگری اروپایی هستیم که امروز همه‌جا – یا لااقل در فرانسه و آلمان- به زیر سوال رفته است. گویی این جنبش اروپایی روشنگری به راستی شکست خورده باشد. بسیاری از جنبه‌هایی که در ابتدا در این جنبش وجود دارد در طول قرن‌ها از میان رفتند. ازجمله جنبه طنزآمیز ماجرا. برای مثال ساده‌لوح ولتر یا ژاک تقدیرگرای دیدرو کتاب‌هایی هستند که در آنها نیز شرایط اجتماعی توصیف‌شده بسیار دهشتناک هستند. ولی با این وجود حتی در شرایط درد و شکست، قابلیت انسان در کمیک‌بودن است و از این لحاظ پیروزمندی، خود را تحمیل می‌کند.
ما در دورانی بامزه زندگی می‌کنیم. درواقع خنده جهنمی که با ابزارهای ادبی از زنجیر رهانیده شده است، خود نوعی اعتراض علیه شرایط اجتماعی است. آنچه امروز تحت عنوان نولیبرالیسم بازار دارد، بازگشتی است به روش‌های لیبرالیسم منچستر در قرن١٩. در سال‌های دهه ۱۹۷۰ در همه‌جای اروپا تلاش نسبتا موفقیت‌آمیزی به وجود آمده بود که سرمایه‌داری را متمدنانه کنند. اگر من از این اصل حرکت کنم که چه سوسیالیسم و چه سرمایه‌داری هر ٢ فرزندان ناخلف روشنگری هستند، باید قبول کنم که آنها دارای نوعی کارکرد متقابل کنترل نیز هستند. در آلمان، ما به این امر اقتصاد اجتماعی بازار خطاب می‌کردیم و در این مورد اجماع وجود داشت، ازجمله با حزب محافظه‌کار که شرایطی ما در جمهوری وایمار تجربه کرده بودیم دیگر ‌نباید هرگز تکرار شود. این اجماع در ابتدای سال‌های دهه ۱۹۸۰ از میان رفت و از زمان فروپاشی قدرت‌های کمونیستی، سرمایه‌داری تصور می‌کند که دیگر اجازه هر کاری را دارد، گویی از هرگونه کنترلی خلاص شده است. دیگر نقطه مخالفی وجود ندارد و حتی اندک سرمایه‌داران مسئولیت‌پذیری که هنوز باقی مانده‌اند، امروز دیگران را به احتیاط می‌خوانند، زیرا معتقدند قطب‌نماها دیگر ازکارافتاده‌اند و سیستم نولیبرالی درحال انجام دادن همان اشتباهاتی است که پیش از این، کمونیسم مرتکب شده بود، یعنی به‌وجود آوردن جزمیت‌ها، فضایی از ادعاهای به ظاهر شکست‌ناپذیر.
احزاب سوسیالیست و سوسیال دموکرات تا اندازه‌ای به این تز باور داشتند که فروپاشی کمونیسم، سوسیالیسم را نیز از نقشه جهان خواهد زدود و اعتقادشان را نسبت به جنبش اروپایی کارگران که بسیار پیش از کمونیسم وجود داشت، از دست دادند. کسی که سنت‌های خودش را رها کند، خودش را رها کرده است. در آلمان ما صرفا شاهد تلاش‌های سستی برای سازمان‌دادن به بیکاران بودیم. من سال‌ها است سعی می‌کنم به سندیکاها بگویم: شما نمی‌توانید فقط تا زمانی که مردم کار دارند، آنها را سازمان‌دهی کنید و وقتی کارشان را از دست دادند، رهایشان کنید تا در یک ورطه بی‌پایان سقوط کنند. این‌که سندیکاها باید یک اتحادیه ویژه جویندگان کار در اروپا تأسیس کنند. ما تاسف می‌خوریم که چرا ساختن اروپا تنها در حوزه اقتصاد انجام می‌گیرد، اما سندیکاها هم چندان تلاشی برای یافتن راهی که بتواند به سازماندهی و به عمل در سطحی فراتر از سطح ملی برسد و فراتر از مرزهای ملی تاثیرگذار باشد، از خود نشان نمی‌دهند. ما باید در برابر نولیبرالیسم جهانی، یک قدرت مخالف جهانی را سازماندهی کنیم. اما، کم‌کم مشاهده می‌کنیم که بسیاری از روشنفکران همه چیز را می‌پذیرند و البته دچار عذاب‌وجدان هم می‌شوند. باید همه چیز را گفت. به همین دلیل شک دارم که بتوانیم تنها بر روشنفکران حساب کنیم. درحالی‌که در فرانسه همیشه بدون هیچ تردیدی از روشنفکران سخن گفته می‌شود. تجربه‌های آلمان به من ثابت کرده‌ که این یک سوء‌تفاهم است اگر تصور کنیم روشنفکربودن معادل چپ‌بودن است. ما دلایلی برای اثبات خلاف این امر را در سراسر قرن ١٩ می‌یابیم، حتی در دوران نازیسم: آدمی مثل گوبلس یک روشنفکر بود. به‌نظر من، روشنفکربودن دلیلی بر کیفیت یک آدم نیست.
برگرفته از شهروند کانادا

Libellés : , , ,


samedi, avril 08, 2017

از سخنرانی ویکتور هوگو در مجلس فرانسه

: برای پی ریزی جامعه ای بکوشیم ؛ که در آن حکومت بیشتر از یک قاتل عادی حق قاتل شدن نداشته باشد، و وقتی که بصورت حیوانی درنده عمل کند، با خودش نیز چون حیوانی درنده عمل شود.
برای پی ریزی جامعه ای بکوشیم؛ که در آن جای کشیش در کلیسای خودش باشد، و جای دولت در مراکز کار خودش. نه حکومت در موعظه مذهبی کشیشان دخالت کند و نه مذهب به بودجه و سیاست دولت کاری داشته باشد.
برای پی ریزی جامعه ای بکوشیم؛ که اعلام برابری کامل حقوقی زنان با مردان باشد.
برای پی ریزی جامعه ای بکوشیم؛ که در آن، "آموزش عمومی و رایگان"، از دبستان گرفته تا کلژدوفرانس، همه جا راه را به یکسان بر استعدادها و آمادگی ها بگشاید. هرجا که فکری باشد، کتابی نیز باشد. نه یک روستایی بی دبستان باشد، نه یک شهر بی دبیرستان، نه یک شهرستان بی دبیرستان، و همه اینها زیر نظر و مسئولیت حکومت لائیک، حکومت کاملا لائیک، حکومتی منحصرا لائیک باشد.
برای پی ریزی جامعه ای بکوشیم؛ که در آن بلای ویرانگری بنام گرسنگی جایی نداشته باشد. شما قانونگزاران، از من بشنوید که فقر آفت یک طبقه نیست، بلای همه ی جامعه است. رنج فقر، تنها رنج یک فقیر نیست، ویرانی یک اجتماع است. احتضار طولانی فقیر است که مرگ حاد توانگر را به دنبال میآورد. فقر بدترین دشمن نظم و قانون است. فقر نیز، همانند جهل، شبی تاریک است، که الزاما می باید سپیده ای بامدادی در پی داشته باشد.
ویکتور هوگو ؛
سخنرانی در مجمع قانون گزاری فرانسه، 15 ژانویه 1850»

Libellés : ,


lundi, avril 03, 2017

فروغ فرخزاد پای سفره هفت سین (عکس)


 

Libellés :


This page is powered by Blogger. Isn't yours?