چشمان بیدار- مهستی شاهرخی: جغرافیای ادبیات

 
 

چشمان بیدار - مهستی شاهرخی


All rights reserved - Contact: mahasti_shahrokhi(at)hotmail(dot)com

 
 

vendredi, décembre 18, 2009

جغرافیای ادبیات

مرزهای ادبیات، همان مرزهای جغرافیایی زنگ جغرافی مدرسه نیست، ادبیات مرزها و جغرافیای خاص خود را دارد چون ادبیات توسط کلمات و در زبان شکل می گیرد. مرزهای زبانی ادبیات، مرزهای زبان مادری یا زبان زادگاه و گهواره رشد فرهنگی نویسنده است. از این زاویه، ادبیات فارسی، با ادبیات افغان و تاجیک و خلاصه مناطق فارسی زبان در یک محدوده قرار می گیرد. هم چنان که ادبیات اسپانیا و آمریکای جنوبی هم در محدوده ی ادبیات اسپانیایی زبان قرار می گیرد.
با این نگاه، سروانتس و گارسیا مارکز هر دو، در جغرافیای زبان اسپانیایی می نویسند و از یک بستر و از یک گهواره فرهنگی و یک میراث ادبی ( و نه قومی) می آیند. بدیهی است که این نوع نگاه و تفکر برای یک لمپن که به زور خود را متفکر و نویسنده جا می زند قابل تفکیک و قابل فهم نخواهد بود، دنیای او دنیای کیلومتر و تاکسی متر است، او مرزهای شعر با نوشته و تفکر را نمی داند. او مرزهای دنیای شعور و ذهن و دنیای بیرون از تاکسیمتر را نمی داند، بوق می زند و ویراژ می دهد و می خواهد از بقیه سبقت بگیرد.
در حالی که دنیای ادبیات گاهی آنقدر گسترده و وسیع است که گاهی ماجرایش مانند سفر "شازده کوچولو" در سیاره ای دیگر اتفاق می افتد. یادتان می آید که شازده کوچولو نقشی می کشد و بعد آن نقش، معیار و آزمونی برای شناسایی سطح فکرافراد جامعه قرار می گیرد؟ - تصویر مار بوآیی که فیلی را بلیعده! ذهن غیر ادبی تعلیم نیافته و واقعیتگرا، در سطح حرکت می کند و آن تصویر را یک کلاه می بیند! در حالی که ذهن عمیق و چشم باطن بین، یا همان چشم بصیرت به معنا توجه دارد و معنای پشت داستان و کلمات را می بیند. تاریخ و جغرافیای هنر و ادبیات را بایست با چشم دل دید.
دوران دبیرستان به سبک سنت اگزوپری، تا با فردی دوست می شدم، به او یک جلد "شازده کوچولو" هدیه می دادم و بعد از دوست جدید نظرش را می پرسیدم، تا می گفت "این که "کتاب کودک بود!" زود موضوع صحبت را عوض می می کردم و از چیزهای گنده ای مثل "فیل" یا "شتر" یا "هواپیما" حرف می زدم و با او در همان زبان فارسی مشترک، به زبان عوام و بازار از معماری خانه ها و ساخت در و پنجره و مدل لباس و کفش و کلاه حرف می زدم. حرف زدن با کلاه فروش و کلاهبردار چندان دلنشین نیست؛ تعدادشان زیاد است و حرفهایشان بسیار ملال آور و به قول سنت اگزوپری، در زندگیم کلاه فروش و کلاه بردار زیاد دیده ام ولی کودک درونم تغییری نکرده است. الان هم همین طور است، خیلی ها درون خود را پرورش معنوی نمی دهند و فقط برای قلدری و خودنمایی دهان باز می کنند ولی حتی حرف دهن خود را هم نمی فهمند چه برسد به درک ادبی و برداشتی سالم از دنیای ظریف و حساس و شکننده و عمیق متن. این گونه افراد جوهر کلام را درنمی یابند.

ویدئوهای مختلف "شازده کوچولو" را در اینجا ببینید



<< Home

This page is powered by Blogger. Isn't yours?