چشمان بیدار- مهستی شاهرخی: جغرافیای ادبیات - بخش دوم

 
 

چشمان بیدار - مهستی شاهرخی


All rights reserved - Contact: mahasti_shahrokhi(at)hotmail(dot)com

 
 

jeudi, décembre 31, 2009

جغرافیای ادبیات - بخش دوم

آلبر کامو، پدرش فرانسوی بود و مادرش اسپانیایی (کاتالان). آلبرکامو در الجزیره به دنیا آمد و در همانجا درس خواند. فقیر بود و مدرسه معمولی می رفت تا به لطف یکی از معلمانش بورس گرفت و به مدرسه بهتری راه یافت. کامو در الجریزه بزرگ شد و ماجرای رمان "بیگانه" نیز در الجزیره اتفاق می افتد. واضح است که آن خورشید درخشانی که در رمان "بیگانه" به شدت می تابد و کورکننده است، خورشید فرانسه نمی تواند باشد.

چرا اسم رمان "بیگانه" است؟ بیگانه کیست؟ بیگانه از چه حرف می زدند؟ بیگانه با چه و با که بیگانه است؟ چرا بیگانه با همه کس و همه چیز احساس غربیه گی دارد؟ چرا "بیگانه" به دلیل بیگانگی اش، در دادگاه، مورد قضاوت جامعه قرار می گیرد؟ چرا بیگانه در داوری نهایی، به دلیل متفاوت بودنش، به دلیل بیگانه بودنش محکوم به مرگ می شود؟ چرا زبان روایی "بیگانه" تا به این حد ساده و موجز است؟ و لطفاً پیدا کنید مرزهای جغرافیایی "بیگانه" را؟

***

"بیگانه" را برای اولین بار به صورت ترجمه فارسی و در ایران، وقتی که هنوز به فرانسه نیامده بودم خواندم. "بیگانه" برایم غریب و نامانوس بود، در آن دوران، مدرسی که داستانهای کامو را برایمان در دانشگاه تحلیل می کرد بر اثر توهمات خود، چیزهایی در مورد رسوم اعراب پیش از اعدام بیان کرد که هرگز جرات نخواهم کرد آن توهمات بی اساس و مستهجن را با دوستان الجزایری ام در میان بگذارم.
سالهای بعد، در یکی از سفرهایم به ایران، یکی از همکلاسی ها در دفاع از سرسپردگی خود به استادش، مثالی از آلبر کامو و موضع گیری او در قبال الجریزه زد. "وقتی از کامو می پرسند: چرا از الجزیره دفاع می کنی؟ کامو پاسخ می دهد: برای این که مادرم در آنجا بود" همکلاسی من این را نوعی غیرت فامیلی و احساساتی، یا
دفاع کامو از خواهر و مادرش تلقی می کرد، در حالی که منظور کامو چیز دیگری است.
آلبر کامو پیش از هر کجا، زاده بزرگی جهان است. مادر معنوی آلبر کامو پیش از آن که کشور و خاک فرانسه باشد، الجزیره و سپس او پرورده برهوت جهان است. زبان مادری کامو پیش از هر چیز ایجاز و اختصار است، در عالم واقع نیز، مادرش زنی کر و لال و بیسواد بود که به زحمت لب خوانی می کرد! و از سوی دیگر آلبر کامو زبان فرانسه آموخته است و به فرانسه خواهد نوشت و تاریخ بیگانگی خود را در جغرافیای جهان ادبیات ثبت خواهد کرد و در هیئت رمانی کوتاه به نام "بیگانه"!

البته درک جغرافیای ادبیات و درک این همه بیگانگی برای آن شوفر تاکسی لمپنی که با سرعت می راند تا از بقیه سبقت بگیرد و این وسط چند عابر پیاده را زیر می گیرد و یا برای آن موتورسوار بسیجی که برای سرکوب به میدان آمده و با قلدری جوانی را از پل پایین می اندازد و یا آن لباس شخصی که با باتوم بر فرق سر دختر جوانی می کوبد بسیار مشکل است.
***
مطالب مرتبط: جغرافیای ادبیات - بخش اول/ فیلم "بیگانه" اثر آلبر کامو به کارگردانی ویسکونتی
سالی پر از کتاب و پر از هنر و پر از سفر و پر از شعور برای همگی آرزو دارم



<< Home

This page is powered by Blogger. Isn't yours?