
از اتفاقات مهم تئاتری امسال، به مناسبت دویست ساله شدن کمدی فرانسز، نمایشگاه بزرگی در پتی پاله برای «کمدی فرانسز» در پاییز و افتتاح سالن موقتی و جدید و ساده ای در باغ پله رویال بود.
این سالن هم به مجموعه تئاترهای کمدی فرانسز تعلق دارد و با سقف زدن بر
روی قسمتی از باغ پاله رویال در پشت کمدی فرانسز یه صورت یک سالن موقتی و
بی تجمل چهره می نماید. باغ پله رویال یا باغ سلطنتی در زمان انقلاب کبیر
فرانسه به تصرف مردم و نیروهای انقلابی زمانه اش در آمد و دست به دست رژیم
ها و افراد مختلفی که بر سر کار آمدند گشت اما در حال حاضر در دست دولت و
وزارت فرهنگ است و دفتر وزیر فرهنگ در گوشه جنوب شرقی این باغ قرار دارد.
این را از این نظر می گویم که چند سال پیش، یک بار برای تظاهرات رفته بودیم
دم دفترش و آنقدر بروبچه های سندیکا بر طبل ها کوفتند و در بوقها و
شپیورها دمیدند و پشت بلندگو برایش شعار دادند تا آخرش وزیر صدایمان را
شنید و نمایندگان سندیکا را به حضور خود پذیرفت و وارد مذاکره شد و کوتاه
آمد. حتا حقوق روزهایی که اعتصاب کرده بودیم را در آخر ماه پرداخت کردند.
اولین نمایش برای افتتاحیه سالن موقتی
کمدی فرانسز در باغ پاله رویال، نمایشی چهار ساعت و نیمه (البته با دو
آنتراکت)، و اجرای نمایش «سه گانه ییلاقی» از کارلو گلدونی به کارگردانی آلن فرانسون
توسط بازیگران دائمی کمدی فرانسز بود. از آلن فرانسون در چند سال اخیر
اجراهای از فراموش نشدنی و زیبای چخوف، «باغ آلبالو» و «سه خواهر» را به
یاد داریم و بهار امسال نیز «دایی وانیا» در تئاتر آمادنیه نانتر به روی
صحنه آمد.
آلن فرانسون پس از چخوف این بار به سوی کارلو گلدونی نمایشنامه نویس ونیزی رفته است و « سه گانه ییلاقی»
را با اجرای عمیق و خلق لحظات دراماتیک حرفه ای بر روی صحنه تئاتر موقتی
کمدی فرانسز در باغ پله رویال در معرض دید علاقمندان تئاتر گذاشته است. پیش
از این درباره اجرای نمایشی از کارلو گلدونی در کمدی فرانسز نوشته بودم.
سه نمایش، «آداب ییلاقی» و «ماجراهای ییلاقی» و «بازگشت از ییلاق» از کارلو گلدونی نمایشنامه نویس قرن هیجدهم ایتالیایی
را می شود به صورت مجزا و یا پیوسته به روی صحنه برد. کارلو گلدونی از
قضاوت و سیاست دست کشید و به نمایشنامه نویسی رو آورد و علیرغم آثار محبوب و
ماندگارش در فقر و تنگدستی، دست از جهان شست.
در نمایش اول رقابت خانواده های بازرگان و کاسب را با اشراف می بینیم. رقابت بر سر مدل لباس و یا مثل اشراف به تعطیلات تابستانی در ییلاق رفتن البته با قرض و قوله؛ چشم
و هم چشمی زنان، و ازدواج که تقدیر هر دختری است و تلاش زنان برای داشتن
شوهری که بشود دوستش داشت، اینها دغدغه پرسوناژهای این سه گانه است. بودن
در ییلاق و یا دهکده ای دور افتاده با خدمه و ماجراهای کوچک و عشقی و
ازدواج های سازمان یافته بر اساس قراردادهای اجتماعی و اقتصادی و دنیای
طبقه پایین و طبقه کاسب و از سوی دیگر اشراف رو به زوال هسته اصلی داستان
دوم را می سازد. در بخش سوم همه به شهر برگشته اند و زندگی سابق را از سر
گرفته اند. ازدواج چون تنها ره رهایی برای دختران جوان چهره می نماید و
ازدواج، وظیفه ایست اجتماعی و سنتی که از عشق جداست. و در هر حال زندگی ادامه دارد و بدون
عشق می شود با پیراهن نو و دانتل آخرین مد ونیز دل خوش داشت.
نمایش
آلن فرانسون دارای لحظه های زیبا و ملموس و دلنشینی
است، و همچنین مثل همیشه بر اساس تحلیل دقیق و عمیقی از متن صورت گرفته است
اما ایتالیا و ونیز قرن هیجدهم در آثار کارلو گلدونی هیچ شباهتی به مسکو و
شهرستان
های دور افتاده روسیه در پایان قرن نوزدهم و ابتدای قرن بیستم که در آثار
چخوف می بینیم و یا ماجراهای عاشقانه در ییلاق در آثار تورگنیف ندارد.
پرسوناژهای کارلو گلدونی مردمان ساده ای هستند که فاقد پیچیدگی های
روشنفکرانه روس های پیش از
انقلاب در آثار چخوف هستند.
از لحاظ تاریخی،
کارلو گلدونی نیز در
داستانهایش هیچ انقلابی را منعکس نمی کند و طنین ضربان فروریختن بنای
دیرینه سنت را نمی شود در کمدی های دلنشین او شنید چون در مجموع نویسنده و
فضا و زمان و مکان متفاوت و دیگری به سر می برند که قابل مقایسه و شباهت با
نمایش های
چخوف یا تورگنیف نیست اما لحظاتی در اجرا به کارگردانی آلن فرانسون یادمان
می رود که داریم نمایشی
از کارلو گلدونی را تماشا می کنیم و گمان می بریم که آلن فرانسون فضایی
چخوفی را به پرسوناژهای پر حرارت ایتالیایی کارلو گلدونی تحمیل کرده است که
لزومی
ندارد. در برخی از صحنه ها پرسوناژها به شکلی تراژیک با زندگی برخورد می
کنند در حالی که نمایش یک کمدی دلنشین از مردم نسبتاً ساده و سطحی بود که
با سنت می سازند و هیچ شورشی هم بر علیه آن انجام نمی دهند.
هیچ انقلابی قرار نبود در ایتالیا و در طبقه بازرگان و کاسب ونیزی اتفاق
بیافتد و چنین اتفاقی هم نیفتاد چون از لحاظ تاریخی زمینه اش فراهم نبود پس
روانه کردن نمایشنامه ای کمدی از روال عادی خود و فرستادنش بر روی ریل
تحلیل های بی اساس تاریخی کاری غیرضروری و زاید است و پیامدی جز سقوط معنا در بر ندارد و
مانند خارج کردن قطاری از مسیر تعیین شده خویش و فرستادنش به سوی دره است. البته آلن فرانسون تآکیدش
را بر روی نگاه اروپایی گذاشته است! به هر حال دیدن این سه گانه به همت بازیگران توانا، لحظات
زیبایی را در بر دارد که چهار ساعت و نیم نمایش به راحتی خواهد گذشت.
اجرای
این نمایش طولانی در سالن موقتی کمدی فرانسز در پاریس دیگر تمام شده اما در بهار گروه کمدی فرانسز این نمایش را
در شهر های دیگر فرانسه خواهد گرداند و سپس سوئیس و اسپانیا. از خبرهای
مهم اینست که در پاییز کمدی فرانسز قرار است به خاور دور برود و نمایش
«بیمار خیالی» مولیر را در کره و تایوان و چین
به روی صحنه ببرد و در دوردستها به معرض نمایش بگذارد. از پروژه های فرهنگی فرانسه در سالهای
اخیر بردن فرهنگ به میان مردم و هرچه بیشتر قابل دسترس بودن فرهنگ برای
عموم است. فرهنگ و هنر ثابت نیست و به سوی مردم می رود. به این شکل تئاتر
برای فرانسوی به شهرهای دیگر می رود و همچنین غیر فرانسویان در کشورهای
دیگر و دوردستها از تئاتر کلاسیک فرانسه بهره مند می شوند. موزه ها نیز به
همچنین، موزه ها به شهرهای دیگر می روند و امکان دیدن آثار هنری به مردم در
دیگر شهرهای غیر مرکزی داده می شود, پس به این ترتیب شاید در یکی از این
گردش ها، گذار «کمدی فرانسز» به شهر و یا نزدکی شهر شما افتاد و توانستید
در یکی از این فرصت ها، یکی از اجراهای کلاسیک کمدی فرانسز را در شهر خود
ببینید.
در
نمایشگاهی که به مناسبت دویست ساله شدن «کمدی فرانسز» در پتی پاله برگزار
شد گنجینه ای از اسناد، عکس، دکور، ماسک، لباس، ماکت دکور، طراحی، نقاشی و
مجسمه و اشیاء از انبار کمدی فرانسز خارج شد و در پتی پاله در معرض دید
عموم قرار گرفت که شما می توانید از راه دور از طریق اینترنت با آرشیو و اسناد کمدی فرانسز
ارتباط برقرار کنید. تا یادم نرفته بگویم که می توانید دی وی دی نمایش های
کمدی فرانسز را از طریق اینترنت از بوتیکش بخرید و تماشا کنید. گران نیست.
Libellés : Carlo Goldoni, Théâtre
# posted by
Mahasti Shahrokhi : 11:35 AM
