چشمان بیدار- مهستی شاهرخی: "ایل کامپیه لو" یا (میدانچه کوچک) اثر کارلو گلدونی

 
 

چشمان بیدار - مهستی شاهرخی


All rights reserved - Contact: mahasti_shahrokhi(at)hotmail(dot)com

 
 

lundi, septembre 21, 2009

"ایل کامپیه لو" یا (میدانچه کوچک) اثر کارلو گلدونی


"ایل کامپیه لو" یا (میدانچه کوچک) اثر کارلو کارلو گلدونی:
داستان "ایل کامپیه لو" ماجراهای چند خانوار یا ساکنان محله فقیرنشینی در فصل بیکاری یا زمستان در ونیز است. ماجرا با ورود اشرافزاده ای از ناپل به این محله، و چشم چرانی های او از پنجره آغاز می شود. مردم محله، همانطور که در مورد مردم ونیز شنیده اید توی پنجره زندگی می کنند، آنها از توی خانه هایشان و از توی پنجره با هم حرف می زنند و با هم درد دل می کنند و به هم حسادت می ورزند و با هم دعوا می کنند و سرانجام با آشتی دعوا را به پایان می رسانند تا زندگی ادامه پیدا کند.
در "ایل کامپیه لو" گاهی چنان قشقرقی به پا می شود که مدل ایرانی آن، "خانه قمرخانم" است، در این نمایش به خوبی می بینیم که زندگی عوام و فقرا در وسط میدان جریان دارد و برعکس زندگی خواص و اشراف که در پشت درهای بسته و نقاب های گوناگونی از آداب عفاف نهفته است. البته اشرافزاده تازه وارد مرد بدی نیست فقط هر چه باشد ایتالیایی است و جوان است و مجرد است. او با نگاه کردن از پنجره شیفته زندگی این مردمان فقیر ولی زنده و پر شور می شود و قهر و آشتی و حسادت و رفاقت های آنان را مانند فیلمی زنده از پنجره ی خویش می نگرد.
در این محله پر و سر و صدا و فقیر و مردمی، اشراف زاده ی دیگری هم هست که با خواهرزاده ی جوان خود زندگی می کند و از فلاکت و سر و صدای این مردم به تنگ آمده و سرانجام در پایان نمایش، محله را ترک خواهد کرد.
در عالم فقرا، اساس زندگی، بر پایه ی تنازع بقا و "غم نان" جریان دارد ولی در عالم خواص، پیمان های تجاری و سیاسی نقش اصلی را ایفا می کند. زن فقیر می خواهد دخترش را شوهر بدهد تا یک نان خور کمتر شود اما در عین حال جهیزیه ای ندارد که بتواند عروسی دخترش را با کاسب دوره گرد محله به راه بیندازد. از طرف دیگر، اشرافزاده تازه وارد، اشرافزاده ای در حال ورشکستگی است که البته می تواند داماد مناسبی برای دایی اخمو و عبوس شود. پس همه چیز عالیست دیگر! مگر نه؟
پایان نمایش پس از دعواها و کتک کاری ها و چاقوکشی های مردان محله و گیس کشی های زنان توی میدان و آن هم برای هیچ و پوچ، با عروسی تمام می شود. عروسی عوام! که حالا حالاها بایست منتظر بمانند تا مخارج عروسی را جور کنند و عروسی خواص! البته خواصی که با طبقه فرودست رابطه ای حسنه دارند و آنها را با تتمه پول خویش به جشن عروسی خود میهان می کنند.
در"ایل کامپیه لو"
در خلال نمایش، زندگی اهالی محله که چون کلافی در هم تنیده بود برای تماشاچی باز می شود و سرانجام در فصل سرد زمستان و فقر و بیکاری، با یک گره گشایی نهایی، و در صلحی نهایی با جهان و با طبقه اجتماعی و با اخلاق زمانه و زندگی پیش رو، نمایش به پایان می رسد.
نمایش "ایل کامپیه لو" نمایانگر جامعه ایتالیا و به خصوص فضای ونیز در قرن هیجدهم است. در این نمایش می بینیم که زنان و به خصوص دختران جوان به هیچ وجه حق ندارند تنها پا به جایی بگذارند و معمولاً با یکی از افراد خانواده همراهی می شوند. هم و غم مردم شوهر دادن دخترشان و کم کردن یک نان خور از خانواده است و البته رویای اکثر دختران یافتن شوهر است، و حتی اگر آن شوهر او را مرتب کتک بزند دختر تقدیر زنانه خود را چون سرنوشتی محتوم پذیرفته است. از سوی دیگر وضع بد اقتصادی و فقر مشکل اساسی اکثریت مردم است که در این نمایش کارلو گلدونی به خوبی آن را منعکس کرده است.
کارلو گلدونی متأثر از نمایش سنتی کمدیا دل آرته، دست به نوآوری هایی زد. او ماسک های کمدیا دل آرته را کنار گذاشت و از بازیگرانش خواست تا از بداهه گویی بپرهیزند و نمایشنامه های خود را بر اساس زندگی مردم با ایجازی کم نظیر نوشت. "ایل کامپیه لو" اثر کارلو گلدونی یکی از نمونه های ناب ایجاز در دیالوگ نویسی است. فکرش را بکنید: این همه پرسوناژ! این همه ماجراهای ریز و درشت! و این همه بگو و مگو! آن هم در کوتاه ترین شکل ممکن! از سوی دیگر "ایل کامپیه لو" نمونه ی بسیار مناسبی از سیر مجموعه ای از حوادث موازی برای پیشبرد و نشان دادن زندگی نه یک نفر، بلکه یک جامعه است و از این رو بازی در نمایشی مانند "ایل کامپیه لو"، نه ستاره سازی بلکه یک کار گروهی مستمر است.
از کارلو گلدونی نمایشنامه کمدی"یک نوکر و دو ارباب" بسیار محبوب است و به فارسی هم ترجمه شده است. "یک نوکر و دو ارباب" کمدی دلنشینی است که سرشار از موقعیت های خنده دار از مردم فریبی یک نوکر دلقک مآب برای دو ارباب است، تماشاگر بر چاخان ها و دو دوزه بازی ها و دغل کاری ها و مکر آرلکن واقف است و به آن می خندد، انگار همه می دانند به جز دو ارباب! قضیه مثل روز روشن است ولی ارباب و ارباب ها نمی دانند که یک نوکر مشترک دارند! راز بقا آرلکن را وادار می کند که تا سرحد مرگ دروغ ببافد و کارلو گلدونی همه ی حقه ها و مکر او را به وضوح به تماشاگر نشان می دهد و او را به کار روزگار می خنداند. "یک نوکر و دو ارباب" اولین نمایشنامه کارلو گلدونی است، قلم گلدونی به مرور پخته تر می شود و سپس نوشتن نمایشنامه هایی به زبان فرانسه را آغاز می کند و آرزویش اینست که روزی آثارش در کمدی فرانسز به روی صحنه بیاید که این آرزو در زمان حیاتش به تحقق پیوست ولی در هر حال در فقر و بینوایی از دنیا رفت! (1793)

Libellés : ,




<< Home

This page is powered by Blogger. Isn't yours?