چشمان بیدار- مهستی شاهرخی: داستان های کوتاه فریبا وفی

 
 

چشمان بیدار - مهستی شاهرخی


All rights reserved - Contact: mahasti_shahrokhi(at)hotmail(dot)com

 
 

jeudi, octobre 07, 2010

داستان های کوتاه فریبا وفی

پیش از این در مورد «در عمق صحنه»، اولین مجموعه داستان کوتاه فریبا وفی نوشته بودم. این چند خط به دو مجموعه داستان کوتاه دیگر از او اختصاص دارد. «حتی وقتی می خندیم» اولین بار در سال 1375 توسط نشر مرکز به چاپ رسید و تاکنون بارها تجدید چاپ شده است. «حتی وقتی می خندیم» مجموعه بیست و دو داستان کوتاه است و فریبا کتاب را به همسرش تقدیم کرده است.
هر داستان فریبا وفی، مثل همیشه، یک اپیزود یا یک صحنه از زندگی جاری مردم است. داستانهای اول و آخر کتاب، «حتی وقتی می خندیم»و «زنها»، داستان یک نفر نیست، بلکه زنان را هیئتی کلی و به صورت گروهی و جمعی روایت می کند. به عقیده من، این روانشناسی جامعه زنان، می توانست به صورت زیرمتن، زمینه ای باشد برای نقل یک حکایت!و باز به نظرم فریبا وفی بایست از نسخه هایی که دیگران برای زبان و یا داستان نویسی او می پیچند دوری کند و مثل سابق به عمق وجود خود رجوع کند. آخر چرا کسی نام رمانش را «پرنده من» گذاشته بود و نه «استقلال من» یا «آزادی من»، بایست فریب این تحلیل گران قلابی را بخورد و به جای نوشتن داستان تحلیل جامعه شناسی خود را از داستان بنویسد؟ حواست باشد که قدم بعدی نوشتن مقاله است، خانم وفی!
«
در راه ویلا» آخرین مجموعه داستان کوتاه فریبا وفی را نشرچشمه در سال 1386 منتشر کرده است و شامل نه داستان کوتاه است. فریبا وفی ببدون شیله پیله و با ایجاز فراوان و بی غل و غش می نویسد و از این رو داستانهایش جگرخراش است. فریبا وفی یکی از قوی ترین نویسندگان ایران امروز است. او راوی صدای زنان ساکت تاریخ است. نجوای زنان بردبار و خاموش، زمزمه زنان ناکام آثار فریبا وفی را از حسرتی دیرینه انباشته است. فریبا وفی برای نوشتن به درون پرسوناژ و به درون خود فرو می رود. او حدیث زنانی بدون "اتاقی از آن خود" را می نویسد.
زنان در داستانهای فریبا وفی علیرغم همه مسئولیت های زندگی زناشویی و مادری، مدام در تلاش خودسازی و مطالعه و تحصیل هستند، زنانی که خودخوری می کنند و سالها می گذرد و کسی زخم درون شان را نمی بیند. زنان در داستانهای فریبا وفی خوش بینانه می سوزند و می سازند و ترجیح می دهند خیال کنند که اوضاع خود به خود قابل اصلاح و عوض شدنی است.
فریبا وفی بدون عقده، رنج زنان را در جامعه پدر- مردسالار و محبوس در فرهنگی پوسیده تصویر می کند و بی عقده گی او هنگام تصویر کردن سرکوب زنان توسط زنان دیگر (خواهر شوهر - مادر شوهر بر علیه عروس) تحسین برانگیز است. داستان آخر این کتاب، «زنی که شوهر داشت» مانند دو داستانی که در کتاب قبلی ذکر کردم، داستانی بر اساس جامعه شناسی زنان است، که همین سوژه می توانست خمیرمایه داستانی به سبک و سیاق فریبا وفی باشد. شگرد فریبا وفی در داستان نویسی در داستان نویسی با دادن تصاویر گویا و در نهایت ایجاز صورت می گیرد و باقی به عهده فهم خواننده است. به این تکه از داستان "کافی شاپ" توجه کنید:
مامانم از آشپزخانه چشم و ابرو می جنباند. کارش است. از بس با زبان اشاره حرف زده است وقت های معمولی هم یا چشمک می زند یا لب و لوچه اش را کج می کند. از وقتی خانه ی هوشنگ آمده ایم، صورتش بیشتر از قبل می جنبد. همه اش دارد چیزی را به من حالی می کند. (کافی شاپ، ص 51)
فریبا وفی در داستان «هزارها عروس» بدون آن که لازم باشد در عنوان بندی به ما یادآور کند که داستان عروس خجالتی، می تواند داستان هزاران عروس باشد، باز هنگام عنوان بندی داستان به جمع بندی می پردازد و داستانی که خیلی ساده می توانست «عروس» نام داشته باشد و عمومیت پیدا کند و شامل مشکلات هر عروسی در خانه مادرشوهر و شوهر بشود تحلیل خود را در عنوان بندی می آورد و از داستان نویسی عمیق خود دور می شود.
اولین داستان، «در راه ویلا»، یکی از بهترین داستان های فریبا وفی است. او افسردگی و توهمات زنی که محتاج استراحت و خلوتی چند روزه است را با قدرت تمام تصویر می کند و این داستان شناسنامه کاری فریبا وفی است. او مشکلات و تنهایی و افسردگی زن که تحت هر شرایطی ناچار است مسئولیت بچه و خانه و مادر را همیشه به دوش و به کول بکشد در این داستان به خوبی تصویر شده است.
امید که فریبا وفی مانند ساعدی و بسیاری از نویسندگان ترک زبان، دچار ترس از زبان فارسی نشود و بی اعتنا به ناز و عشوه های زبانی نویسندگان مقیم مرکز که خود را مرکز جهان می پندارند سادگی و شفافیت نوشتاری خود را مانند گذشته حفظ کند و داستانهای محکم و بی نظیر خود را بنویسد.

Libellés : , ,




<< Home

This page is powered by Blogger. Isn't yours?