کارگر نیستم ولی روز کارگر را دوست دارم. روزی برای همه زحمتکشان جهان! در اعماق وجودم با کارگران احساس همبستگی می کنم. درست است که بیل نمی زنم ولی من هم تقریباً شانزده ساعت در شبانه روز کار می کنم. از وقتی که بیدارم تا وقتی که می توانم خود را سر پا نگه بدارم و بیدار بمانم.
دانشجوی دانشگاه تهران که بودم، آن اوایل انقلاب در جستجوی مفهومی برای اتحاد با کارگران می گشتم. آن انقلاب صنعتی که در انگلیس به وقوع نپیوسته بود و به جایش به انقلاب کارگری دهقانی در جایی دیگر تبدیل شده بود برایم گنگ بود. هر وقت از خشونت استالینسیت ها و یا مائویستها حرفی می شنیدم، آن مفهوم برایم گنگ و گنگ تر می شد. یادم می آید از میان جزوه هایی که از دور دانشگاه خریده بودم مقاله ای خواندم از مائو که از هنرمندان به عنوان "کارورزان هنری" حرف می زد و برخوردش به نظرم بی حرمتی به خلاقیت هنرمند بود! نبود؟
در فرانسه که دانشجو بودم، در سمینارهای دکترا، چندتا نشست هم در حول و حوش ادبیات خاور دور داشتیم. فرانسوی ها به ادبیات چین و ژاپن خیلی علاقمندند. در یکی از همین سمینارها خانم مسنی با چشمانی ریز و هوشیار از ادبیات دوره مائو حرف می زد که نویسندگان را در جزیره ای می گذاشتند تا خلاقیتشان شکوفا شود و ما همه چشمانمان گشاد شد و حیران ماندیم.

در آن زمان، در فرانسه، دوره ریاست جمهوری میتران بود و هنوز سوسپالیست ها بر سر کار بودند و در چین؟ - تازه دیوارهای قطور کمونیسم در چین فرو ریخته بود و آن خانم استاد دانشگاه چین، از تجربه ای حرف می زد که برای فرانسوی قابل تصور نیست و برای منی که ایرانی باشم و هیچ نوع تصوری از زندگی در حکومتی کمونیستی و یا جمهوری دموکراتیک نداشته ام نیز غیرقابل تصور بود. من در طول زندگیم فقط دو دیکتاتوری را یکی پس از دیگری طی کرده بودم و تازه داشتم زندگی کردن و نفس کشیدن در اروپای دموکراتیک را تجربه می کردم. من از جایی می آمدم که سانسور دوره ی رضاشاهش کلمه "کارگر" به عنوان عامل انقلاب سوسیالیستی از کتابها حذف کرده بود و به جای آن کلمه تحقیر آمیز "عمله" را جایگزین کرده بود... بگذریم، به هر حال "کارورزی در هنر" نیاز به وقت و کار بسیار دارد. کار و کار. به نظرم خلاقیت دانه ایست که هنرمند باغبان آن است و بایست به رشد و تکامل و شکوفایی آن کمک کند.
ولی وقتی ما را مدام اره می کنند؟ وقتی مدام نشکفته پرپرت می کنند؟ زمانی که هنوز گل نداده ریشه ات را می خشکانند؟ این جوانه ها؟
جوانه ها و بهار!
از صبح که خواب پا شدم خیلی خوشحال بودم یعنی از دیروز شروع شد. از اینکه فردا تعطیلم، از اینکه فردا می روم راه پیمایی، از اینکه آنجا دوستانی را می بینم، از اینکه موقع برگشت گل مروارید می خرم، از اینکه یک روز انسانی بر علیه هر چه جنگ است را پشت سر خواهم گذاشت.
صبح پیامها را که خواندم ناگهان متوجه شدم که دو بانوی شاعر برایم شعر نوشته اند. زنان نازنین و هنرمندی که هرگز هیچکدامشان را ندیده ام، هر یک شعری را به من تقدیم کرده اند. اولی شیما کلباسی است که به تازگی مجموعه شعری از زنان را ترجمه کرده و سرانجام "هفت دره عشق" را به چاپ رسانده است و دومین بانو، ساکن ایران است و هنوز شعرش به دستم نرسیده است ولی هر چه باشد نیکوست. بانوی ناشناسی (ناشناس برای من!) مطلبی درباره ام نوشته است که همان چند خط سخت به دلم نشست. به عنوان یک کارورز قلم از همه شان متشکرم.
هوا بسیار بهاری و آفتابی بود. افراد بسیاری در همایش شرکت کرده بودند. از جوانان ایرانی هم سه نفر خود را به شکل ملا درست کرده بودند و یک شلاق کوچک در دست داشتند. درون قفس زندان مانندی که ساخته بودند یک زن چادری و یک هموسکسوئل: مردی با ریش ولی بزک کرده و با کلاه گیس صورتی، یک کارگر و یک دانشجو را گذاشته بودند. درست مثل آن دو سه جمله ای که پریروز نوشتم: کارگر و زن و دانشجو و خلاصه همه در زندانی به نام ایران اسیر بودند.
گزارش تصویری راه پیمایی اول ماه مه در پاریس را در اینجا بببیند.
اگرعکسشان منتشر شد تصویر ابتکار جوانان ایرانی در تظاهرات اول مه را در همینجا می گذارم تا ببینید. جوانان فضای شاد و پر از شوخ طبعی و پر نیرویی به تظاهرات داده بودند و اصولاً فایده ی اصلی این همایش ها نیرو گرفتن و امیدوار شدن و زنده دل شدن است که دیروز بسیار مفید بود. دیروز زنده شدم. دیروز امیدوار شدم.