چشمان بیدار- مهستی شاهرخی: هیاهوی بسیار برای هیچ

 
 

چشمان بیدار - مهستی شاهرخی


All rights reserved - Contact: mahasti_shahrokhi(at)hotmail(dot)com

 
 

lundi, juillet 12, 2010

هیاهوی بسیار برای هیچ

"هیاهوی بسیار برای هیچ"، یکی از کمدی رمانتیک های شکسپیر است. در این نمایشنامه دو زوج عاشق داریم، کنت کلودیو و هرو (دو عاشق جوان) و بئاتریس و سینیور بندیکت (دو عاشق سرکش مانند نمایشنامه سرکشی های رام شدنی). بدجنسی و دسیسه دون ژوان برای به هم زدن ازدواج کلودیو و هرو باعث بی آبرویی و رسوایی دختر جوان در جمع می شود، چون کلودیو و پرنس دون پدرو داراگون با فتنه ی دون ژوان در نیمه شب، سایه زنی را در پنجره اتاق هرو دیده اند که با مردی عشق بازی می کرده و مرد او را "هرو" صدا می زده،...
انتخاب نام نمایشنامه ،"هیاهوی بسیار برای هیچ" طعنه ای به جا برای قشقرقی است که بر سر هیچ و پوچ و وهم، به راه می افتد. کلودیو، دامادی عاشق فقط بر اثر یک فتنه دشمن، بدون این که در جستجوی حقیقت باشد و در این زمینه به عقل و یا قلبش رجوع کند و یا به هرو فرصت دفاع از خود را بدهد و حداقل در خلوت از هرو پرسشی کند، غیرت و حسادت چشمانش را کور می کند و در روز عروسی و در برابر جمع هر چه از دهانش در می آید به "هرو" می گوید و او را متهم می کند که باکره نیست و عروسی را به هم می زند. جشنی که قرار بود جشن عروسی دو جوان عاشق باشد به رسوایی و بدنامی دخترجوان ختم می شود. پدر عروس نیز با بدترین دشنام ها با عروس جوان، با هروی شیرین برخورد می کند ولی فتنه دون ژوان در برابر تدبیر عاقد که مرور زمان را برای درمان فاجعه رسوایی توصیه می کند خنثی می شود. او توصیه می کند که تا روشن شدن حقیقت، اعلام کنند که "هرو" عروس جوان، مرده است،(همین تدبیر را به صورت ناموفق و تراژیک در "رومئو و ژولیت" می بینیم) خوشبختانه نمایش کمدی است و پیش از این که حمام خون به راه بیفتد حقیقت آشکار می شود و عروسی از سر گرفته می شود و نمایش با خوشی به پایان می رسد. {در حالی که در تراژدی اتللو، دزدمونای بیگناه پیش از آن که بفهمد برای چه و به کدامین گناه، و پیش از آن که فرصت دفاع از خود را پیدا کند توسط شوهر خشمگین اش به قتل خواهد رسید.}
در نمایش کمدی "هیاهوی بسیار برای هیچ"، تراژدی بکارت و نقش نجابت و مالکیت مرد بر تن زن را در زندگی زنان به چشم می بینیم و از سوی دیگر در روشنایی کامل، توطئه های سیاسی برای رسوا کردن افراد و بی آبرو کردن اشخاص را به اتهامات ناموسی مشاهده می کنیم.
کنت کلودیو گمان می برد
هرو دیگر بکارتش را از دست داده است و در نتیجه هرزه است، او دختری که باکره نباشد را چون میوه ای گندیده می داند و به "پرتقال گندیده" تشبیه می کند. "او تنش را که به من تعلق داشت به دیگری اهدا کرد" (نقل به معنا از کلمات پر از خشم کلودیو در برابر جمع خطاب به هروی بیگناه)!
شنیدن این واژه های مرگبار چون گلوله، در یک کمدی حیرت انگیز است، مگر قرار نیست بخندیم؟ اما اوضاع بدتر از آنست که جای خندیدن بر این فجایع و کوته فکری های بشری باشد. در تراژدی «اتللو» با چشم خود خواهیم دید که زنی بیگناه و وفادار برای یک دستمال ناقابل (باز هم یک فتنه سیاسی) توسط شوهرش خفه خواهد شد و (باز یک قتل ناموسی دیگر و باز یک قربانی سیاسی دیگر) دزدمونای عاشق با دستان شوهرش به قتل خواهد رسید.
بی آبرو کردن عروس در کلیسا و هنگام مراسم عقد را نمادی بگیریم برای رسوا کردن و تخریب یک شخصیت خوشنام و محبوب و جوان از سوی بدخواهان، و اعلام خبر مرگ او را نمادی از مرگ شخصیت او در جامعه، مگر نه این که شخص بی آبرو شده از دید جامعه مردود و مرده است؟
شکسپیر در کل، دار دنیا را به صحنه تئاتر تشبیه می کند. دنیا صحنه تئاتر است و باقی همه اش نقش است و همه اش نمایش. در «هیاهوی بسیار برای هیچ» دون ژوان بدجنس با صحنه سازی چشمان پرنس و کنت را فریب می دهد تا عروسی را به هم بزند. از سوی دیگر، برای به هم رساندن بئاتریس و بندیکت، زوج سرکش نمایش، همه با هم متحد می شوند، هرو و مارگریت و اورسلا از طرف زنان مأمور صحنه سازی و فریب دادن بئاتریس می شوند و پرنس دون پدرو و کنت کلودیو و پدر هرو در جمع مردانه شان با صحنه سازی بندیکت را دست می اندازند و فریب می دهند. عابد برای نجات هرو، به او توصیه می کند که نقش مرده را بازی کند و این نمایشات در دل زندگی همچنان ادامه دارد. گویا از نظر شکسپیر اگر تئاتر برای فریفتن و ایجاد تفرقه و فتنه باشد مردود است، وظیفه تئاتر یا نقش مثبت تئاتر باید در راه ایجاد صلح و آشتی و شادی و جشن و افشای حقیقت باشد. تئاتر باید نقش موثر خود را برای ایجاد صلح ایفا کند و از سوی دیگر همیشه از چهره دروغ پرده بردارد و حقیقت را افشا کند.
کمدی یا تراژدی، شکسپیر چهره زندگی و نمایش توطئه ها و حماقت ها و جهالت های بشر را به خوبی و در زیبایی کامل با نمایشات خود به بیننده نشان می دهد. البته، در پایان هر نمایشی حقیقت آشکار خواهد شد و مهم ترین حقیقت، در «هیاهوی بسیار برای هیچ» این است که تماشاگر از ابتدا به خوبی به بیگناهی "هرو"ی شیرین آگاه است و تشنه افشای حقیقت، وقایع را دنبال می کند تا روسیاهی دغل کاران و دروغگویان را به چشم ببیند.
در اجرای مدرن و شاد کنت براناو از نمایشنامه «هیاهوی بسیار برای هیچ» به روال بسیاری از کارگردانان معاصر، و به منظور رفع تبعیض نژادی، بازیگر سیاهپوستی نقش دون پدرو داراگون، یا بالاترین مقام سیاسی نمایش را به عهده دارد. پیش از این، پیتر بروک، در اجرای نمایش «هملت»، شاهزاده دانمارکی، بازیگران سیاهپوست را به جای هملت و پدرش انتخاب کرده بود. خوشبختانه دنیا در حال تحول است و شکستن قواعد نژادگرایانه در تئاتر نیز ناشی از این تحول و این فرهنگ سازی و یا بالعکس است. دیگر به هیاهوهای بسیار برای هیچ گوش ندهیم و همگی دست در دست هم، به سوی آینده و برای ساختن دنیایی نو گام برداریم.
تریلر فیلم «هیاهوی بسیار برای هیچ» از کنت براناو، محصول 1993/ کلیپ ترانه «Sigh No More Ladies» برگرفته از کلمات شکسپیر در فیلم/
فیلم «هیاهوی بسیار برای هیچ» را به صورت کامل بر روی یوتوب در یازده قسمت ببینید:
1- 2- 3- 4- 5- 6- 7- 8- 9- 10- 11

_____________________
آنچه بر اساس نمایشنامه های شکسپیر نوشته ام:

"کی آنجاست؟"، نمایشی بر اساس اولین جمله نمایشنامه هملت شکسپیر از پیتر بروک/ مقاله کوتاهی در مورد نمایش نطق تاریخی"جولیوس سزار" و "ژولیوس سزار" شکسپیر به کارگردانی رومئو کاسته لوچی به دو زبان فارسی و انگلیسی/ درباره چند اجرای شکسپیر در گزارش جشنواره آوینیون 1999 / میشل پیکولی در نقش شاه لیر/ فالستوف در شایو/ رویا یا کابوس؟ نقدی بر اجرای نمایش "رویای یک شب نیمه ی تابستان" از شکسپیر با تعبیرات توماس اوستر مایر/ هملت در پاریس اجرای هملت توسط گروه آمریکایی ووستر/ سرکشی های رام شدنی (در مورد این نمایش با برداشت مدرنی از متن "رام کردن زن سرکش" توسط یک کارگردان جوان لیتوانی قبلاً نوشته ام)/ توهم زدایی در کمدی های شکسپیر: همسران سرخوش ویندسور/ هیاهوی بسیار برای هیچ

Libellés : , , ,




<< Home

This page is powered by Blogger. Isn't yours?