عکس العمل میشل پولاک هنگام معرفی کتاب «صداهای چرنوبیل» و علاقه و هیجانی که در برابر کتاب نشان می دهد.

اگر می خواهید یک کمدی موزیکال دلنشین با کیفیت بالای موسیقی ببینید، حتماً اجرای «عروسی فیگارو» را تماشا کنید و یا حداقل به آن گوش بدهید. موزارت با نبوغ سرشار خود، هنرمندی سنت شکن در فرم و محتوا و تابوشکن در موسیقی و در معنا بود و اپراهای او شاهدی بر این قضیه اند. «دون جیووانی» و «عروسی فیگارو در شکل موسیقی و در سرایش ترانه ها و تحول داستانی و سنت شکنی، همگی قالب های مرسوم و تحمیلی را می شکنند.با رهایی در هنر، موزارت به سوی آزادی و رهایی انسان پیش می رود؛ و البته همین روش را به بهای فقر و تنگدستی و سرانجام جوانمرگی خویش می پردازد اما هنرش زنده است و مدام آواز «آزادی» را سر می دهد.

 

آن قدر از دروغ اشباع شده ایم که گاه از  کنار فیلم خوبی چون «آخرین روزهای سوفی شول» بی تفاوت می گذریم، در حالی که این فیلم مستند بر اساس پژوهشی گسترده که درباره شش روز آخر زندگی سوفی صورت گرفته است بنا شده است و نسیمی تازه در هنر مقاومت است

داستان فیلم ماجرای سوفی شول، دختری بیست ساله از یک گروه صلحجوی دانشجویی، به نام «رز سفید» است، «رز سفید» از گروهی دانشجوی پزشکی و استادان صلحجوی دانشگاه شکل گرفته بود، «رز سفید» علیه جنگ و برای بیداری ملت و ارتش در سالهای 1942 - 1943 در مونیخ فعالیت داشت و اعلامیه پخش می کرد و فیلم ماجرای آنها را بیان می کند

سوفی و گروه «رز سفید» به شکلی نمادین بیانگر وجدان بیدار جامعه آلمان بودند که برای افشای فاشیسم و آگاهی دادن به مردم از جنایات فاشیسم و جنگ، اعلامیه پخش می کردند؛ اما سوفی و هانس برادرش و دوستان دیگرشان دستگیر و بازجویی و زندانی و سپس محاکمه و اعدام شدند اما دوران فاشیسم ابدی نبود و جنگ نیز نمی توانست تا ابد ادامه پیدا کند

فیلم بر اساس پژوهش گسترده ای بر روی زندگی سوفی در شش روز آخر تا گوتین، و با استناد به اسنادی مربوط به محاکمه شان که در آرشیو گشتاپو بود و پس از فرو ریختن دیوار برلن بدان دست یافتند بنا شده است، فیلم پس زمینه ای مستند و حقیقی دارد؛ فیلمنامه بسیار خوب نوشته شده و بازیگران نیز همگی بازی های خوبی از خود ارائه می دهند، کارگردان نیز در انتقال این فاجعه با گرفتن بازی های خوب و میزانسن های فراموش نشدنی در کار خود بسیار موفق بوده است و بخشی تاریک از تاریخ جنگ دوم جهانی را در روشنایی می گذارد و ما ایرانیان نیز به فیلمها و کارگردان هایی از این قبیل نیازمندیم

تمام کودکی ام با دیدن سریالهای تلویزیونی آمریکایی علیه نازیها گذشت و در همان سالها آمریکای نازنین و رهابخش و ناجی ملت ها، آزاد بود تا به ویتنام حمله کند و به کره و آفریقا و اقصا نقاط دنیا و قصدش خیر بود و از سوی دیگر ارتش سرخ شوروی می زد به لهستان تا برایشان با تانک سوسیالیزم ببرد و بعد تسخیر پراگ و دیگر بچه نبودم، دانشجو بودم که تانک های ناجی اردوگاه سوسیالیزم به افغانستان حمله کرد و ارتش سرخ در همسایگی ایران مستقر شد و رفقا شادی کردند و هلهله کنان گفتند که روز پیروزی و تسخیر ایران نیز نزدیک است

در حال حاضر از یک سو مزدوران جایزه بگیر آمریکایی، دموکراسی بدون خشونت (بدون خشونت از سوی مردم اما خشونت از سوی دولتها اشکالی ندارد) و حقوق بشر اسلامی (بشر مگر اسلامی و غیراسلامی دارد؟ و حقوق بشر اسلامی یعنی سنگسار و قطع دست و چشم درآوردن و همه احکام اسلامی را مجاز دانستن) برایمان اختراع کرده اند و از سوی دیگر رفقا با دست بند سبز در علفزار سکولار جامعه مدنی از زهرا خانم و فاطمه خانم و خدیجه خانم، رزا لوکزامبورگ می سازند

سینمای صادراتی ایران همچون حکومتش، چنان از دروغ سرشار است که مرتب بالاتر از چاخان را به عنوان هنر مستند برایمان صادر می کند، مستندهای ساختگی و دروغینی که به سبک کیارستمی باب شد تصویری غلط از جامعه و مردم ایران و مسایل ایران می دهد، در کنار این تصاویر رسمی صادراتی، ما به هنری گویا و سالم و مستقل نیازمندیم تا حافظه جمعی بیدار بماند و این وظیفه تئاتر مستند است که با اجرای نمایشات مستند، فاجعه قتل عام ها و کشتارها و اعدام ها را در یاد مردم زنده نگه دارد، از این رو، همچنان که هنر و حقیقت را در هر جا که هست پاس می داریم، باید مدام به افشای هنر صادرانی به عنوان تئاتر و سینمای مستند بپردازیم چرا که عمر این جمهوری دروغ چون عمر فاشیسم ابدی نخواهد بود

دیدن فیلم «آخرین روزهای سوفی شول» به منزله فیلمی که بر اساس ماجرایی واقعی صورت گرفته است برای ما ایرانیان بسیار ضروری است، چرا که آنقدر از تبلیغات آمریکایی، با دیدن بی وقفه تصاویر ساختگی سینما و تلویزیون اشباع و تسخیر شده ایم که در کودکی گمان می بردیم هر آلمانی یک نازی است و این تصوری بود که کارخانه فیلمسازی آمریکا به جهان و به مغز ما صادر می کرد،  در حالی که این فیلم آن روی دیگر سکه را نشان می دهد، چهره مردم شریف و مبارز آلمان، چهره دانشجویان مبارزی که علیه جنگ مبارزه کردند و جان باختند

تنش های بین سوفی و بازجوی گشتاپو، در جنگی سرد، خشونت سرد بازجوبرای شکستن مقاومت سوفی و از سوی دیگر شادابی و جوانی و مقاومت و پایداری بدون تزلزل سوفی بسیار خوب پرورده شده و صحنه هایی  از یادنرفتنی خلق کرده است، صحنه پدر و مادر سالخورده ای که آمده اند پشت در دادگاه تا از سرنوشت دو فرزندشان که فاشیست ها دارند پشت درهای بسته محاکمه شان می کنند خبر بگیرند تکان دهنده است، صحنه وداع سوفی با برادر و رفقا و والدینش بسیار تکان دهنده است و کشیدن آن آخرین سیگار قبل از رفتن به زیر گیوتین، المان پایدار برای من یعنی سوفی و هانس و کریسیتف و ویلی و در کنارش آلمان یعنی گوته و شیللر و موزارت و بتهوون و هایدن، زنده باد آزادی، در هر لحظه و همه جا

***

درباره گروه «رز سفید»

http://www.youtube.com/watch?NR=1&feature=endscreen&v=rkoJgPkFoDs

http://www.youtube.com/watch?v=xL6epBF2QM0

یان کلاتا در ابتدا برای نوشتن متن نمایشنامه مستند به مطالعه کتاب های تاریخی و خاطرات شاهدان عینی پرداخته است و دیالوگ های بین چرچیل و روزولت و استالین را بر اساس کتاب خاطرات و نقل قول ها و خاطرات دیگران از این واقعه تاریخی تنظیم کرده است. سپس به جستجوی شاهدان عینی در دو سوی مرز پرداخته است و از بین روایات شنیده شده، روایت پنج آلمانی و پنج لهستانی را انتخاب کرده است. او می گوید برای این که این ها را به روی صحنه بیاورم بایست آلمانی ها را برای اجرای نمایشی در لهستان قانع می کردم و در ضمن نمایش بایست قابل ارائه و دیدنی باشد. در نتیجه

یان کلاتا پس از پژوهشی تئوریک و تاریخی و جستجوی شاهدان عینی، از علاقمندان خواسته تا با او همکاری کنند. بسیاری از شاهدان عینی نقش خود را بازی می کنند و داستان زندگی خود و یا پدران و مادران خود را نقل می کنند. برخی از روایات تکان دهنده نیز توسط بازیگران بازآفرینی می شود. مکان واقعه مانند "اوبو شاه" اثر آلفرد جاری، لهستان یا «ناکجاآباد» است. داستان نمایش داستان توده هایی است که مثل بره ، سرزمینی که به ناگزیر در آن سکنا گزیده اند را بایست ترک کنند و به نقطه سابق برگردند. کسی نظر آنها را نمی پرسد. آنها قربانیان و سیاهی لشگران تاریخ اند، همان زندانی شدگان، همان مورد تجاوز قرار گرفتگان، همان فرزندان تجاوز از تخم دشمن و زاده شده از زهدان مادری که به آنجا پناهنده شده بود.
در ابتدای نمایش، سه بازیگر بر روی سکویی که آسانسور برای ارکستر می شود و در خلال نمایش بالا و پایین می رود قرار می گیرند. باقی افراد، همگی به روی صحنه می آیند و بر روی صندلی هایی که در ته صحنه قرار گرفته است می نشینند. آن سه سیاستمدار بزرگ در آن بالا دارند دنیا را تقسیم می کنند و اینها در این پایین روایت خود را از این واقعه تاریخی بیان می کنند. شاهدان یکی پس از دیگری می آیند و هر یک داستان خود را نقل می کند. داستانها تکان دهنده و نفس گیر است .

در چهارچوب برنامه هایی که امسال به مناسبت پنجاهمین سالگرد غیبت آلبر کامو تدارک دیده شده است، مرکز فرهنگی ژرژ پمپیدو امروز را به آلبر کامو اختصاص داده است. آلبر کامو، نویسنده ای انسان دوست و بسیار محبوب است. بیش از هر نویسنده معاصر فرانسوی، آثار کامو به زبانهای دیگر ترجمه شده است و در ایران اکثر آثارش به فارسی ترجمه شده است.

مقدمه
خیام و هدایت /
بعدازظهر آخر صادق چوبک /
به آذین: در سوگ مولفی که مترجم شد /
جلال آل احمد و ارزیابی های شتابزده / سنگی بر گور آل احمد /
صمد بهرنگی و ماهی های سیاه کوچک /
گاهشمار غلامحسین ساعدی (گوهر مراد) / ساعدی و تجربه ی زندان / غلامحسین ساعدی، آخرین روزها در پاریس / کتابشناسی آثار ساعدی /
فروغ در باغ خاطره ها (زندگینامه فروغ فرخ زاد)/ فروغ تولدت مبارک! / معرفی کتاب: پریشادخت شعر از م. آزاد (محمود مشرف تهرانی) همراه با نمونه ای از دستخط فروغ

در حاشیه ده شب شعر انستیتو گوته

/